سياست چيست؟ - اختر شهر، رجبعلى - الصفحة ٨٨
٣) سياست كرامت؛ كه تدبير جماعتى باشد كه به اقتضاى كرامات موسوم باشند.
٤) سياست جماعت؛ كه تدبير فرق مختلف باشد بر قانونى كه ناموس الهى (شرع) را وضع كرده باشند.[١] خواجه، طبقات اجتماعى موجود در زمان خود را بر اساس نقش و كاركرد هريك، طبقهبندى مىنمايد و هدف اين طبقهبندى را ضرورت اعتدال در نظام اجتماعى مىداند:
١) اهل قلم ٢) اهل شمشير ٣) اهل معامله (تجار) ٤) اهل مزارعه (برزگران و دهقانان، اهل حرث و فلاحت). از نظر خواجه، اگر يكى از اين طبقات بر طبقهى ديگر غلبه پيدا كند، باعث «انحراف مزاج از اعتدال و انحلال» مىشود كه خود باعث فساد اجتماع خواهد شد.[٢]
٤) گرايش جامعهشناسى سياسى
اين گرايش به بررسى محيط اجتماعى- سياسى مىپردازد. به عبارت ديگر، بررسى تأثيرات جامعه به طور كلى اعم از حوزهى روابط توليد و اقتصاد و لايهبندىهاى اجتماعى و فرهنگ بر ساخت و فرايند و رفتار سياسى و ... را گرايش جامعهشناسى سياسى گويند. از نمايندگان معروف اين گرايش، ابن خلدون است.
ابن خلدون (متوفّى ٨٠٦ ه ق)
ابن خلدون پس از بيان فلسفهى لزوم حكومت در جامعهى انسانى، به ضرورت سياست مىپردازد و معتقد است چون پادشاهى يك نوع اجتماع براى
[١] - اخلاق ناصرى، ص ٢٥٢- ٢٥٣.
[٢] - همان، ص ٣٠٤- ٣٠٥.