از لوازم توبه اعتقاد به اين است كه قلم خداى سبحان، هنوز در لوح محو و اثبات خشك نشده است و او مى تواند آنچه را بخواهد محو، يا اثبات كند. وبر اساس آنچه بنده خود را به مكارم اخلاق واعمال شايسته مى آرايد ويا دست به اعمال ناشايست مى زند، هر كه را بخواهد، خوشبخت وهر كه را بخواهد، بدبخت مى كند.

مشيت الهى، گزافه اى نيست كه تابع دليل حكيمانه اى نباشد بلكه اگر بنده توبه كند و واجبات را بجا آورد و به حقايق الهى، چنگ زند، از صفوف اشقيا خارج وبه شمار سعادتمندان مى پيوندد ... در پرتو آنچه گذشت، مى توان سخن ائمّه (عليهم السلام) را فهميد كه مى فرمايند:

خدا به هيچ چيزى همانند بداء پرسش نشده است‌[١] و: خداى عزّوجلّ به هيچ چيزى همانند بداء بزرگ داشته نشده است.[٢]

و: خدا هيچ پيغمبرى را بر نگزيد مگر آن كه در او سه صفت باشد: اقرار به بندگى وراندن شريكان واين كه خدا هر آنچه بخواهد مقدم مى دارد وهر آنچه بخواهد به تأخير مى اندازد»[٣].

پرسشهائى در باره ى بدا

در زمينه «بداء» سؤالاتى به شرح زير وجود دارد كه بايسته است بدانها پاسخى كافى داده شود.

[١] - اصول كافى: ١/ ١٤٦، كتاب توحيد، باب بداء.

[٢] - اصول كافى: ١/ ١٤٧، كتاب توحيد، باب بداء.

[٣] ١- همان.