دانشنامه فرهنگ مردم ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٠ - افشار نادری

افشار نادری

اَفْشارْنادِری، نادر (١٣٠٥- ١٣٥٨ ش / ١٩٢٦- ١٩٧٩ ش)، مردم‌شناس، و از پیشروان پژوهشهای ایلی ـ عشیره‌ای در ایران. وی در مشهد متولد شد و پس از پایان دورۀ دبیرستان به تهران آمد و در مدرسۀ کشاورزی کرج به تحصیل پرداخت و طی آن در وزارت آموزش و پرورش استخدام، و مشغول تدریس در مدارس ورامین شد، سپس با بورس آن وزارتخانه به لبنان سفر کرد و در ١٣٣٣ش از دانشگاه آمریکایی بیروت، در رشتۀ مهندسی کشاورزی فارغ‌التحصیل شد.
افشار نادری در ١٣٣٧ش از دانشگاه تهران، مدرک کارشناسی فلسفه و علوم تربیتی گرفت و به عنوان دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، در مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی (ه‌ م) پذیرفته شد. در ١٣٣٩ش از آن مؤسسه فارغ‌التحصیل، و در همان‌جا مشغول به کار شد (افشارنادری، ٢٦؛ صفی‌نژاد، ٨؛ نراقی، ٢٣٣، ٤٠٧- ٤٠٨).
افشارنادری با تأسیس بخش مردم‌شناسی در موسسۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی، دستیار پیر بسنیه، مردم‌شناس فرانسوی شد و او را در پژوهش ایل شاهسون همراهی کرد. پس از آن با بورس دولت فرانسه برای تحصیل مردم‌شناسی به آن کشور رفت و پژوهشهای خود را دربارۀ «آموزش غیررسمی کودکان در جامعه‌های سنتی ایلی ایران» به عنوان رسالۀ دکترا تنظیم و تدوین کرد و در ١٣٤٣ ش / ١٩٦٤ م موفق به اخذ دکترای مردم‌شناسی از دانشگاه سوربن پاریس شد.
او پس از بازگشت از فرانسه در مؤسسۀ مطالعات، به عنوان سومین استاد مردم‌شناسی مشغول به کار شد (نراقی، ٤٠٨) و چند سالی ریاست مؤسسه را برعهده داشت. وی همچنین مدتی رئیس دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران بود (آشوری، ٣٢٣؛ داوری، ١٨٧؛ دادار، ١٢٧؛ کسراییان، بش‌ ).
وی در ١٣٥٥ش مؤسسۀ پژوهشهای دهقانی و روستایی ایران را بنیاد نهاد و مسئولیت آن را برعهده گرفت و از ریاست دانشکده کنار رفت (دادار، ١٢٧- ١٢٨؛ آشوری، ٣٢٣؛ صفی‌نژاد، ١٢-١٣). پژوهشهای عشایری افشارنادری در مناطق ترکمن‌صحرا، قلمرو عشایر شاهسون و به‌طورکلی کهگیلویه و بویراحمد بود (همو، ٩-١١) که حاصل این پژوهشها به صورت کتاب، مقاله، گزارش و یادداشت به زبان فارسی و انگلیسی، و نیز تعدادی عکس و فیلم مردم‌شناسی مستند باقی مانده است (نک‌ : آشوری، ٣٢٧؛ نراقی، ٤١١-٤١٢؛ کسراییان، بش‌ ).
ازجمله پژوهشها و تألیفات مستقل افشار نادری در استان کهگیلویه و بویراحمد مونوگرافی ایل بهمئی (١٣٤٧ش) است، نیز چند پژوهش گروهی مانند جمعیت و شناسنامۀ ایلات کهگیلویه (١٣٤٧ش)، که در شمار آثار او ست (برای اطلاع از فهرست آثار نوشتاری و تصویری او، نک‌ : همایون‌پور، ١١٥-١١٦؛ شاه‌حسینی، ١٥١-١٦٤).

مآخذ

آشوری، داریوش، «یاد نادر افشارنادری»، ایلات و عشایر، تهران، ١٣٦٢ش؛
افشارنادری، اسماعیل، «به یاد استاد»، فصلنامۀ عشایری ذخایر انقلاب، تهران، ١٣٨١ش، س ٦، شم‌ ٣-٤؛
دادار، هوشنگ، «حسب‌الحال دکتر نادر افشارنادری»، فصلنامه ... (نک‌ : هم‌ ، افشارنادری)؛
داوری اردکانی، رضا، «وفات دکتـر نـادر افشارنـادری»، آینـده، تهـران، ١٣٥٨ش، س ٥، شم‌ ١-٢؛
شـاه‌حسینـی، علیرضا و یونس اصغری، «کتاب‌شناسی نادر افشارنادری»، فصلنامه ... (نک‌ : هم‌ ، افشارنادری)؛
صفی‌نژاد، جواد، «سال‌شمار زندگی دکتر نادر افشارنادری و گذری بر آثار تصویری آن مرحوم»، همان؛
کسراییان، نصرالله، «سندی ماندگار از عشایر»، همشهری (مل‌ )؛
نراقی، احسان، نظری به تحقیقات اجتماعی در ایران، تهران، ١٣٧٩ش؛
همایون‌پور، هرمز، «مردی بود مردستان»، فصلنامه ... (نک‌ : هم‌ ، افشارنادری)؛
نیز:

Hamshahri,www.hamshahrionline.ir / hamnews / ١٣٧٧ / ٧٧٠١٣٠ / adabh.htm.
حسن موسوی زاده