توضيح مسايل جنگى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٦ - مسأله ٢٠٦

تعلق گرفته باشد علماى منطقه بايد حدود الهى را بر آنان جارى نمايند.

٢- طائفه مظلوم خواستار استرجاع و استيفاى حقوق خود هستند و طائفه ظالم حاضر بدادن حق نيستند و زورگوئى ميكنند.

٣- طائفه ظالم و باغى بر علاوه ظلم گذشته هنوز قصد ادامه تجاوز و بغاوت را دارند.

درين دو صورت اخير چنانچه بوسيله موعظه اصلاح بعمل آمد فهو و الا مسلمانان ميتوانند متوسل بزور شوند و قضيه را از راه حبس و ضرب و غيره فيصله نمايند و چنانچه اين طريق هم مؤثر نيفتاد لازم است همراه طايفه مظلومه، با طايفه ظالم به جنگ بپردازند، هر چند كه منجر بخون- ريزى شود بلى ميشود دو صورت را استثناء كرد:

اول اينكه مقاتله عليه طايفه باغى منجر به تضعيف دين و تسلط فعلى يا بالقوه حكومت روسى بر مسلمانان شود.

دوم اينكه بغاوت قبلى و يا فعلى باغيان بسيار اندك بوده ولى قتال براى استرداد حق مستلزم خون‌ريزى زيادى باشد كه در اين دو صورت بايد مهمتر را اختيار نمود.