اسرار عقب ماندگى شرق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٤ - ١٧- افسانه عدم رشد سياسى شرق

فلسفه تاريخ و سياسى تدريس مى‌شد»! [١]

به اين ترتيب ملاحظه مى‌كنيم كه «استعمار» نخست تمام آثار رشد اجتماعى و فرهنگى و اقتصادى، و به دنبال آن رشد سياسى را از ميان مى‌برد، سپس خود به عنوان قيم، و سرپرستى كه وجودش براى «حفاظت» اين گونه كشورها كمال ضرورت را دارد معرفى مى‌كند!

و به گفته شاعر شيرين سخن ما «خود مى‌كشى‌اى حافظ خود تعزيه مى‌دارى»! خودشان اين ماتم بزرگ را به وجود آورده و خود در سوگ آن اشك مى‌ريزند!.

نهرو در كتاب‌ «اكتشاف هند» چنين اظهار عقيده مى‌كند كه: «عقب افتادگى و تهيدستى دردناك و همه مشكلات اجتماعى مردم هند تمام معلول همان سياست دوران استعمار است».

و از اين جا ريشه اصلى افسانه عدم رشد سياسى و اجتماعى كشورهاى شرق و فلسفه اصلى به وجود آوردن اين افسانه، و

[١]. نقل از كتاب مسايل كشورهاى آسيايى و آفريقايى- به قلم مجيد رهنما- اين كتاب از طرف مؤسسه مطالعات و تحقيقات اجتماعى انتشار يافته است.