اسرار عقب ماندگى شرق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٣ - ١٧- افسانه عدم رشد سياسى شرق

و در جاى ديگر مى‌گويد: «انگلستان ستون فقرات هند را درهم شكست ... و بدون عبارت‌پردازى شاعرانه مى‌توان گفت استعمار انگليس حقيقتاً براى دو قرن، روح هند را از ميان برد، و ترس را در همه شؤون زندگى مردم هند با وسايل گوناگون مستقر ساخت! به طورى كه هر هندى را به صورت نگهبان زندان خود درآورد!

سياست ارضى و مالى انگلستان بدان منجر شد كه اقتصاد روستايى هند در هم شكست، و مالكين بزرگ آن كشور و رباخواران تسلّط ديرينه خود را تحكيم نمودند.

سياست تجارى انگليس، پيشه‌وران هند را از بين برد و مراكز شهرى فقير و مرگبار هند را به وجود آورد.

سياست اقتصادى انگلستان رشد صنايع ملى را در نطفه خفه كرد و انبوه محتكران و واسطه‌ها و قاچاقچيان و انگلهاى فيمابين را به وجود آورد.

سياست فرهنگى انگلستان بر اساس جلوگيرى از رشد استعداد صنعتى و علمى و ترويج علوم كهنه بود، و براى نمونه در دانشگاههاى هند، متون انگليسى قرن ١٦ و ١٧ به جاى‌