معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٦ - فراطبيعت - عابدی حمید
فراطبيعت
عابدی حمید
به نظر شما، تفاوت «معجزه» و «کرامت» در چيست؟ اگر کسي کارهاي خارقالعادهاي- که خارج از توان افراد عادي جامعه است- انجام دهد، آيا ميتوانيم بگوييم آن فرد معجزه انجام داده است؟
همانطور که در پروندهي ويژهي اين شماره- که ويژهي «فراطبيعت» است- ميخوانيد، بعضي افراد با تمرکز و تقويت بعضي از جنبههاي روحي و ذهني خود، اين توانايي را «کسب» ميکنند که کارهايي انجام دهند يا اموري را درک کنند که انسانهاي ديگر قادر به انجام يا درک آنها نيستند. فردي را در نظر بگيريد که با نگاه کردن به تکهاي کاغذ يا پارچه بتواند آن را آتش بزند. مطمئناً چنين فردي، داراي توانايي خاصي است که با تجربه و تمرين به آن دست پيدا کرده است. تجربهاي که اگر هر کس ديگري هم روي آن وقت بگذارد و قدرت تمرکز کافي را کسب کند، ميتواند به آن دست پيدا کند. اين گونه امور را- که در دستهي پديدههاي فراطبيعت قرار ميدهيم- اموري هستند که در حالت عادي، خارج از توان بشر هستند؛ اما با تمرکز، تمرين و تقويت جنبههاي خاصي از وجود، هر انساني قابليت درک و دسترسي به آنها را دارد.
حال، بگذاريد به سؤال اوّلمان برگرديم؛ آيا ميتوان تواناييهاي فراطبيعت را معادل معجزه دانست يا خير؟ براساس آنچه در منابع ديني ما به آن اشاره شده است، اين دو مفهوم، کاملاً با هم متفاوت هستند و ريشههاي شکلگيري آنها هم با يکديگر فرق ميکند. بر اين اساس، معجزه، نوعي توانايي است که فقط به خواست خداوند و فقط توسط انسانهاي برگزيدهي او- پيامبران و معصومين(ع)- انجام ميگيرد و هيچ کس ديگري با انجام هر ميزان تمرين، تمرکز و تجربه، قادر به انجام آن نخواهد بود. در واقع، معجزه يک امر «ماوراءالطبيعي» است که انجام آن، از توان نوع بشر (به جز کساني که خداوند اراده کند) خارج است. شاهد اين مدعا را ميتوان در داستان بلعيده شدن اسباب سحر و جادوي ساحران، توسط عصاي حضرت موسي(ع) ديد. فرعون بهترين ساحران آن زمان را براي مقابله با حضرت موسي(ع) جمع کرده بود؛ اما وقتي آنها با معجزهي حضرت موسي(ع) مواجه شدند- چون خودشان به اصطلاح ما کارشناس و صاحبنظر امور فراطبيعت بودند- دريافتند که اين کار، يک پديدهي فراطبيعت نيست که حضرت موسي(ع) توانسته باشد آن را آموزش ببيند و با تمرين و تکرار به آن دست يابد، بلکه پديدهاي است خارج از توان درک و احساس نوع بشر، که انجام آن، جز با ارادهي قدرتي برتر، امکانپذير نيست. به همين دليل بود که ساحران، با ديدن اين معجزه، در برابر قدرت خداوند، سر تعظيم فرود آوردند و حتي تهديدهاي فرعون هم نتوانست آنها را از ايماني که آورده بودند، بازدارد و با توجه به يقيني که در معجزه بودن عمل حضرت موسي(ع) و صحت ادعاي او مبني بر اينکه از سوي خداوند برگزيده شده است، داشتند، جان خود را در اين راه فدا کردند.
همانطور که اشاره شد، ما در اين پرونده به بحث و بررسي پيرامون پديدههاي فراطبيعت و نيروهاي پنهاني که در جهان طبيعي اطراف ما وجود دارند، اما همهي افراد، قادر به درک و شناسايي آنها نشدهاند، ميپردازيم؛ و اگر عمري باقي بود، پرداختن به موضوعات ماوراءالطبيعه را- که خارج از قوانين طبيعي اين جهان مادي هستند و جز با ارادهي خداوند امکان وقوع نمييابند- در پروندهي ويژهي يکي از شمارههاي آينده مورد بررسي قرار خواهيم داد.