معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣٨ - سلامت - زمانی هاجر
سلامت
زمانی هاجر
نوبر بهاره...
فصل بهار، کولهباري از ميوههاي نوبرانه را با خودش ميآورد. «گوجه سبز» يکي از آنهاست. گوجه سبز، همان ميوهي نارس درخت آلو و آلوچه است که طرفداران زيادي دارد. گوجه سبز چون قند بالايي ندارد، کالرياش پايين است؛ و اگر در خوردنش افراط نشود، ميوهي کمضرر و خوشخوراکي است. به خاطر وجود ويتامين «ث» و مواد مغذي ديگر، بدن را در مقابل عفونتها مقاوم و با راديکالهاي آزاد که مخرباند، مقابله ميکند؛ به همين خاطر باعث تقويت سيستم دفاعي بدن ميشود. ويتامينهاي گروه «ب» در اين ميوه باعث کاهش اضطراب و افسردگي و سلامت پوست و اعصاب ميشوند. گوجه سبز، غني از پتاسيم و فلورايد هم هست و بر فشار خون و انقباض طبيعي عضلهها، فعاليت الکتريکي طبيعي در قلب و انتقال سريع تکانههاي عصبي در بدن نيز تأثير دارد. با اين حال، گوجه سبز ميوهاي نفاخ است و زيادهروي در خوردن آن اصلاً به نفعتان نيست!
سين مثل سلامتي، سبزيجات
برکسي پوشيده نيست که استفادهي منظم از ميوهها و سبزيجات ضامن سلامتي و شادابي ماست؛ اما گاهي حواسمان نيست و حضور اين مواد در وعدههاي غذاييمان کمرنگ ميشود. گاهي هم يخچال را پر از سبزيجات ميکنيم، ولي نميدانيم آنها را چهطور در برنامهي غذايي قرار دهيم. يکي از راههاي استفادهي منظم از سبزيجات تازه، در کنار هر وعدهي غذايي است. اين کار را تبديل به يک عادت براي خانوادهي خود کنيد. در کنار غذاهاي گوشتي از سبزيجات بخارديده مثل هويج، گلکلم، کدوسبز، قارچ و سيبزميني استفاده کنيد. سبزيجات را در غذا پنهان کنيد، ميتوانيد هويج خردشده را به مايهي ماکاروني اضافه کنيد و يا از پورهي سبزيجات براي غليظ کردن سوپ استفاده کنيد. فلفل سبز، کاهو، کلم و برگهاي تازهي اسفناج را در سالاد بريزيد يا داخل ساندويچ قرار دهيد. براي طعمدار کردن غذا از سبزيجاتي مثل سير، پياز، فلفل و زنجبيل تازه استفاده کنيد. در تهيهي خوراکها، سعي کنيد بيشتر از سبزيجات تازه استفاده کنيد که ارزش غذايي بالاتري داشته باشند. نکتهي مهم در پخت سبزيجات اين است که در مدت زمان کم و با حرارت ملايم صورت پذيرد؛ در غير اين صورت، ارزش غذايي آنها پايين ميآيد.
برگهاي کوچک معطر
آويشن يک سبزي و ادويهي شناخته شده در تمام کشورهاست. آويشن، گونههاي مختلفي دارد و در عطاريها ممکن است آن را با نامهاي متفاوتي پيدا کنيد؛ مثل آويشن پهن، آويشن باريک و آويشن شيرازي. ولي همهي آنها آثار دارويي تقريباً يکساني دارند. علاوه بر طعم خاصي که اين سبزي به غذا ميبخشد، داراي خواص دارويي زيادي هم هست. آويشن نشاطآور و براي تقويت اعصاب، خستگي و افسردگي مفيد است. فشار خون را کاهش ميدهد و خاصيت ضدميکروبي، ضدقارچي و ضدانگلي دارد. در طب سنتي، مصرف آويشن به صورت چاي و جوشاندهي آن براي رفع تنگينفس، برونشيت، سرفه، نفخ شکم، سوءهاضمه، آسم، سرگيجه، سردرد و زکام تجوير ميشود. همينطور آويشن تأثير مطلوبي روي درد مفاصل، نقرس، ورم مفاصل و سياتيک دارد. با اين حال، استفادهي بيشتر از چهار گرم در روز توصيه نميشود.
کي با کي جوره؟
در اين بخش به سفارشهاي امام رضا(ع) در «رسالهي ذهبيه» اشاره ميکنيم؛ به اينکه در هر فصلي از سال، چه غذايي مناسبتر است تا استفاده کنيم.
فصل بهار روح و جان زمانهاست؛ ماه اول آن فروردين است که در اين ماه، شب و روز پاکيزه و معطر است. زمين نرم شده و غلبهي بلغم از ميان ميرود و خون به هيجان ميآيد. در اين فصل، بدن نيز چون گياهان تحت تأثير طبيعت و شرايط جوي قرار گرفته، شاداب و سرزنده ميشود.
در ماه اول (فروردين) بهتر است از اين غذاها استفاده شود: غذاهاي لطيف که به آساني هضم و جذب بدن شود، گوشت، تخممرغ نيمبرشته و غذاهاي مسهل. از خوردن پياز، سير و ترشيجات بپرهيزيد.
در ماه دوم (ارديبهشت) گوشتهاي بريان شده، غذاهايي که با سرکه درست شده، گوشت شکار و نوشيدن آب در ناشتا، توصيه شده است.
در ماه سوم(خرداد) از خوردن غذاهاي شور و گوشتهاي غليظ مانند کله و پاچه، گوشت گاو، ماست ترش و خامه پرهيز شود.
(طب و بهداشت، ص ١١٧، ٢٢، ٢٣)
آداب غذا خوردن
امام صادق(ع) ميفرمايند: «مؤمن را بايسته است که تا غذا نخورده، از خانه بيرون نرود؛ زيرا اين کار به او استواري بيشتري ميدهد.»
(بحارالانوار، ج٦٦، ص٣٤١)
در برخي روايات، صبحانهي زودهنگام توصيه شده است؛ از جمله:
پيامبر(ص) ميفرمايند: «هرکس جاودانگي و عمر طولاني ميخواهد- و البته براي غيرخدا جاودانگي نيست- بايد که غذا را صبحگاهان بخورد....»
(بحارالانوار، ج٦٦، ص٣٤١)
بُکُش و لاغرم کن
لاغر شدن، دغدغهي هميشگي بشر بوده است. اين مطلب را من از خودم درنياوردهام؛ در واقع، سنگنوشتهها و نقاشيهاي روي غارها همه تأکيد ميکنند که بشر از آن زمانها هم دوست داشته خودش را سيخکي و لاغر نشان بدهد. البته به نظر ميرسد در آن زمانها لاغر شدن خيلي راحتتر از الآن بود؛ مثلاً اگر ببري، شيري، گرازي برحسب اتفاق تعقيبشان ميکرد، بدن محترم، فرآيند کالريسوزي را آغاز ميکرد و تا غارنشين بيچاره به در غارش ميرسيد، نصف گوشت تنش آب شده بود. نيازي نبود فلان تومن پول تردميل، دمبل، حلقهي لاغري و ابزار و ادوات درازنشست و ترازو بدهد، بعد دودستي بزند توي سرش که وزنش تغييري نکرده؛ اما چون انتخاب با شما نبوده که توي عصر حجر به دنيا بياييد يا عصر دود و تکنولوژي، پس بهتر است غصهاش را نخوريد و با ما همراه شويد تا مجموعهاي از ترفندهاي لاغري را مفت و مجاني در اختيارتان بگذاريم.
ورزش نکنيد!
توي هيچ کلاس ورزشي ثبت نام نکنيد. از در خانه تا سر کوچه را هم تاکسي بگيريد و برويد. توي خانه جلوي تلويزيون بساط پهن کنيد و تنها فعاليتتان رفتن تا- گلاب به رويتان- دستشويي باشد و يا سر زدن به آشپزخانه. ما معتقديم کسي که مدام در پي رفتن به اين کلاسها باشد، بعد از کلاس و کلي عرق ريختن آنقدر اشتهايش باز ميشود که از همانجا تا خانه يک نان بربري برشتهي تازهي کنجدي دوآتيشه را سَق ميزند و تازه به خانه که رسيد، قدرت بلع يک گاو درسته را هم دارد! اگر کسي هم بعد اين همه کلاس رفتن گرسنهاش نشد، حتماً مشکلي، چيزي دارد و بايد خودش را به دکتر نشان بدهد!
آمپول، قرص و کپسول و خلاصه هر چيزي که تبليغ لاغري ميکند، بخريد و بخوريد!
به اين کاري نداشته باشيد که مواد اوليهي اين قرصها و کپسولها چيست، چه تأثيري روي بدنتان دارند و اصلاً استاندارد هستند يا نه. همين که تبليغشان را توي مجلات زرد و زبانم لال، توي شبکههاي ماهواره ديديد، دست به تلفن ببريد و سفارش بدهيد. بالأخره هر چيزي آمد نيامد دارد؛ يا اثر ميکند و در مدتي کم سيخکي ميشويد يا اينکه تقلبي و توزرد از آب درميآيد که باز هم اشکالي ندارد. چون شما براي لاغر شدن تلاش کرديد؛ اما نتيجه نگرفتيد، بهتر از اين است که هميشه حسرت بخوريد اگر فلان کپسول لاغري را امتحان ميکردم، شايد لاغر شده بودم!
معروف شويد!
چيه؟ تعجب کرديد؟ يکي از راههايي که به شدت در مورد لاغر شدن جواب داده، همين مورد معروف شدن است. ما که از خودمان حرف درنميآوريم. شنيدهها و گاهي هم ديدهها، حاکي از آن است که افراد وقتي معروف ميشوند و بدجور توي چشم ميروند، همچين يکهويي ١٨٠ درجهي ناقابل تغيير ميکنند که کوچکترين تغييرش همين لاغر شدن است. خب معلوم است، وقتي قرار باشد توي تلويزيون باهاتون مصاحبه کنند و عکستان فِرت فِرت برود پشت و رو و توي مجلهها، به هر جانکندني هست ميرويد و خودتان را لاغر ميکنيد. حالا به جان کندن هم که نه، بالأخره اين علم و ثروت کليشهاي بايد يک نقشي توي زندگي شما بازي کنند يا نه؟ علم به کمک ثروت ميشتابد و با يک عمل جراحي ناقابل مانکن ميشويد و هر چي چربي و پيه است از توي دل و رودهيتان بيرون ميکشند، به همين سادگي! تازه ميتوانيد سر فرصت يک نگاهي توي آينه به بيني نازنينتان بيندازيد و در موردش تصميمگيري کنيد که چه شکلي باشد، بهتر است!