حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٨ - سیّدبنطاووس و حوزههای گوناگون روایی
فراوان نباشد، اما روی هم در جای جای نوشتههای سید و به فراخور موضوع، سخنانی از این دست از وی دیده میشود.[٧٠] شمار این توضیحها در همه نگاشتهها یکسان نیست؛ در الإقبال به اقتضای آنکه به آداب و دعاهای رسیده در طول همه ماههای سال میپردازد و شمار این دعاها نیز فراوان است، این توضیحات نیز بسیار زیاد به چشم میآید و برعکس، در کتابی چون مهجالدعوات – به اقتضای اینکه سید در آن آهنگ گزارش مجموعهای از دعاهای مهم و کارگشا داشته و بهدنبال توجهدادن به آداب روحی خواندن آن دعاها یا اشاره به درونمایه آنها نبوده است – این شرحگونهها اندک است. توضیحات سید به مطلب گوناگونی اشاره دارد؛ گاه تعارض میان دو حدیث را برطرف کرده است،[٧١] گاه به گونهگونی دیدگاههای دانشوران شیعه در موضوعی که احادیث آن را گزارش کرده است اشاره میکند،[٧٢] و در برخی کتابها تلاش میکند استبعاد برخی را درباره مضمون برخی دعاها یا پیچیدگی مضمون برخی احادیث را بزداید؛[٧٣] برای نمونه، توضیح میدهد که خداحافظی از ماه رمضان به چه معناست[٧٤] و یا بر این نکته پای میفشارد که ثوابهایی که در دعاها یا اعمال مستحبی بدان وعده دادهاند، همگی مشروط به داشتن اخلاص است.[٧٥]
٧. توجه دادن به آداب روحی دعاها، مناسبتها و اعمال مستحب
در دنباله بند پیشین، سید به ویژگیها و آمادگیهای روحی که باید به هنگام خواندن دعاها یا رسیدن برخی روزها و مناسبتها در روح آدمی پدید آید، توجهی شگرف نشان میدهد. بیشترین توضیحات و سخنان سید در کتابهای دعا در اینباره است. برای نمونه، در جای جای فلاحالسائل تأکید و یادآوری این آداب روحی دیده میشود؛ ویژگیهای یک دعاگوی راستین،[٧٦] فواید مناجات با خدا،[٧٧] چگونگی
[٧٠]. برای نمونه: الإقبال، ص٢٥٨، ٢٦١، ٢٦٧، ٢٧٧، ٢٧٨ و... .
[٧١]. الإقبال، ص٢٥٨.
[٧٢]. همان، ص٢٦١.
[٧٣]. الإقبال، ص٣٥٨، الدروع، ص٤٢.
[٧٤]. الإقبال، ص٥٤٠.
[٧٥]. همان، ص١٢٢.
[٧٦]. فلاحالسائل، ص٤٠- ٣٣.
[٧٧]. همان، ٤٢- ٤٠.