١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٦٣ - تخریج حدیث و قواعد آن

تعریف دکترطحّان، تعریف درستی به ‌نظر می‌رسد و بین شیعه و سنی در تخریج حدیث به معنای مذکور، تفاوت چندانی وجود ندارد.

برای تفهیم بهتر معنای تخریج حدیث، ابتدا نمونه‌هایی از تخریج حدیث توسط شیخ‌حرّعاملی را از کتاب وسائل‌الشیعه نقل و با تخریج حدیث در تحقیق اخیر الکافی مقایسه می‌کنیم. سپس نمونه‌ای از تخریج حدیث را از کتاب بصائرالدرجات با تحقیق «السید محمد السید حسین المعلم» نقل و با تخریج حدیث در تحقیق اخیر الکافی مقایسه می‌نماییم. در پایان نیز صورت اصلاح‌شدة آن را به رشتة تحریر درخواهیم آورد.

پیش از ذکر نمونه‌ها، توجه خوانندگان محترم را به این نکته جلب می‌نمایم که ارجاع‌دادن به کتاب‌های واسطه (کتاب‌هایی که احادیث را از طریق مصادر اولیه نقل می‌کند و خود سند مستقلی برای نقل آن‌ها ندارند)، اگرچه خارج از محدودة تخریج حدیث است و در ابتدای امر بیهوده به ‌نظر می‌رسد،[٢١] لیکن در صورتی که مؤلّف کتابِ واسطه از قدما باشد و یا از متأخرینی که صاحب نسخه‌هایی معتبر از مصادر بوده‌اند، در این صورت به دلایل متعددی بهتر است به کتاب واسطه نیز ارجاع داده شود؛ از جملة آن دلایل این‌که،در صورت اخیر کتاب واسطه نسخه‌ای مناسب از مصادر محسوب خواهد شد. به همین دلیل، در تحقیق اخیر الکافی ـ چنان‌که به‌ هنگام ذکر نمونه‌ها خواهید دید ـ این مطلب رعایت شده است و خواهید دید که شیخ حرّعاملی نیز هرگاه حدیثی را که از کتاب الکافی نقل می‌کند، در صورتی که در التهذیبین نیز به نقل از الکافی آمده باشد، در ذیل حدیث می‌گوید: «و رواه الشیخ بإسناده عن محمد بن یعقوب».

نمونه‌هایی از تخریج حدیث در وسائل الشیعه

در ذیل به نمونه‌هایی از تخریج حدیث توسط شیخ‌حرّعاملی که در ذیل هر حدیث ذکر کرده است و نیز مقایسة آن‌ها با تخریج حدیث در تحقیق اخیر الکافی توجه بفرمایید:

نمونة اول: محمّد بن یعقوب، عن عدة من أصحابنا، عن أحمد بن أبی‌عبدالله، عن أبیه،


[٢١]. زیرا تصوّر می‌شود که با وجود ارجاع حدیث به مصادری، مانند بصائرالدرجات و الکافی دیگر چه نیاز هست که بگوییم آن حدیث در وسائل‌الشیعه نیز به نقل از الکافی آمده است.