با نقد دو روش موجود در گفت‌وگوافکندن میان حدیث و دانش بشری، یعنی روش تأليفي و روش گزاره‌سازی متناظر، روش سومی را به نام «گفت‌وگوی گام به گام مشارکتی» تعریف، پیکربندی و پیشنهاد کرده‌ایم. مراحل اجرایی این روش عبارت‌اند از: امکان‌سنجی، هموارکردن مسیر گفت‌وگو، فرضیه‌سازی بر پایه داده‌های حدیث، صحت انتساب، ریزپردازی به جای نظریه‌پردازی و آزمون فرضیه که همة این‌ها در بخش نخست مقاله آمده است. در بخش دوم مقاله، به سه مانع موجود این شیوه اشاره و از تقدس متون دینی و مشکل نقد آن‌ها، ناآشنایی با شیوه دانش‌های نوین و راه‌هاى به بن‌بست رسيده، ياد و راه خروج نشان داده شده است. در برخی از بخش‌ها نمونه‌هایی برآمده از دل این شیوه که بیشتر از دو دانش روان‌شناسی و پزشکی برخاسته‌اند، ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها: حدیث، دانش‌های بشری، روان‌شناسی، احادیث پزشکی، فرضیه‌سازی.

[١] استادیار دانشکده دارا‌لحدیث قم.