حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٦٤ - تخریج حدیث و قواعد آن
عن خلف حمّاد، عن اسماعیل الجوهری، عن أبیبصیر، عن أبیجعفر٧ قال: «لأن أحجّ حجة أحبّ إلیّ من أن أعتق رقبة و رقبة» حتّی انتهی إلی عشر «و مثلها و مثلها» حتّی انتهی إلی سبعین «و لأن أعول أهلبیت من المسلمین أشبع جوعتهم و أکسو عورتهم و أکفّ وجوههم عن الناس أحبّ إلیّ من أن أحّج حجة و حجة» حتّی انتهی إلی عشر و عشر «و مثلها و مثلها» حتی انتهی إلی سبعین. محمّد بن علی بن الحسین فی ثوابالأعمال عن محمّد بن موسی بن المتوکل، عن السعدآبادی، عن أحمد بن أبیعبدالله مثله.[٢٢]
به عبارتی که شیخحرّعاملی در تخریج حدیث مذکور نگاشتهاند، توجه نمایید. چنانکه ملاحظه میشود، وی سند شیخصدوق را در کتاب ثوابالاعمال از ابتدا تا موضع مشترک با سند کلینی ذکر، فرموده است.
پیش از آنکه به تحسین عبارت شیخحرّعاملی بپردازیم لازم است، این نکته را یادآور شویم که علیبنالحسین السعدآبادی جزو عدّة کلینی در نقل حدیث از احمدبنابیعبدالله است.[٢٣] اکنون با توجه به این نکته می گوییم که اثر و فایدة روشن عبارت شیخحرّعاملی در تخریج حدیث مذکور این است که خواننده، به عدم تفرد کلینی در نقل این حدیث از علیبنحسینسعدآبادی پی میبرد؛ یعنی خواهد دانست که علاوه بر کلینی، محمد بن موسی بن المتوکل نیز این حدیث را از علیبنالحسینالسعدآبادی نقل کرده است. اکنون، به تخریج همین حدیث در تحقیق اخیر الکافی که در پاورقی نگاشته شده است، توجّه بفرمایید:
الکافی، کتاب الإیمان و الکفر، باب قضاء حاجةالمؤمن، ح٢١٥٤، بنفس السند، عن خلف بن حمّاد، عن بعض أصحابه، عن أبیجعفر٧، مع اختلاف یسیر؛ ثوابالأعمال، ص١٧٠، ح١٣، بسنده عن أحمد بن إبیعبدالله، عن أبیه، عن خلف بن حمّاد؛ و فی الکافی، کتاب الحجّ، باب فضل الحجّ و العمرة و ثوابهما، ضمن ح٦٨٩٢ و صدر ح٦٨٩٣؛ و التهذیب، ج٥، ص٢٢، ضمن ح٦٦، بسند آخر عن أبیعبدالله٧، إلی قوله: «رقبة و رقبة حتی انتهی إلی عشر» مع اختلاف یسیر؛ الوافی، ج١٠، ص٣٨٨، ح٩٧٣٨؛ الوسائل، ج٩، ص٣٧٣، ح١٢٢٧٣؛ فیه ج١١، ص١٢٠، ح١٤٤٠٣، إلی قوله: حتی انتهی إلی سبعین.[٢٤]
[٢٢]. وسائلالشیعة، ج٦، ص٢٥٩ ـ ٢٦٠، ح١٢٢٧٦.
[٢٣]. نک: الکافی، ج١، ص٦٣، مقدّمهی دکتر ثامر العمیدی.
[٢٤] . الکافی، ج٧، ص٢١٠، پاورقی، ش٣.