الهام اول: اعتقاد به ازلیت ماسوی، مساوی با انکار خالق و تدبیرکنندة اشیاست. هم‌چنین با انکار همة فرستادگان و پیامبران الهی و به تبع آن، انکار گفتارشان و آن‌چه از آن خبر داده‌اند، برابر است؛ این در حالی است که فیلسوف معاصر، به همة فلاسفه نسبت می‌دهد که معتقدند : «قِدَم عالَم، لازمة وجود خداست»! [٢٤٤]

حال جای این پرسش است که: با توجه به این‌که امامان معصوم: ازلیت اشیا را نافی «توحید» و نافی«خالقیت ، ازلیت و اوّلیت حقیقی» الله‌تعالی می‌دانند، در تعارض کلام وحیانی و آموزه‌های بشری، کدام را باید مقدم شمرد؟! آیا به قول شیخ‌اعظم،[٢٤٥] آن‌چه را که برهان پنداشته و مستمسک قِدَم ماسوی شده است، در مقابل این همه نصوص، که در حدوث زمانی ماسوی ـ و وجودش بعد از عدم ـ صراحت دارند، شبهه در مقابل بدیهی نیست؟! واقعاً چه پاسخی به پیامبراکرم ٦می‌توان داد، اگر بپرسند:

وَ أَنْتُمْ فَمَا الَّذِي‌ دَعَاكُمْ‌ إِلَی الْقَوْلِ بِأَنَّ الْأَشْيَاءَ لَا بَدْوَ لَهَا وَ هِيَ دَائِمَةٌ لَمْ تَزَلْ وَ لَا تَزَال‌... أَ‌قُلْتُمْ إِنَّ الْعَالَمَ قَدِيمٌ غَيْرُمُحْدَثٍ وَ أَنْتُمْ عَارِفُونَ بِمَعْنَی مَا أَقْرَرْتُمْ بِهِ وَ بِمَعْنَی مَا جَحَدْتُمُوهُ؟![٢٤٦]

البته شاید گفته شود، بنا بر اندیشه‌های عقلی محض به قِدَم عالم رسیدیم، که در این صورت جای این پرسش است که مگر امام باقر ٧ نفرمود:

ما اگر بر اساس نظر و اندیشة خود سخن می‌گفتیم، مانند کسانی که قبل از ما گمراه شدند گمراه می‌شدیم، لکن سخن ما بر اساس بیان روشنی است که پروردگارمان برای پیامبر خود بیان داشته و آن حضرت [نیز] آن را برای ما بیان فرموده‌اند.[٢٤٧]

شاید هم گفته شود، با توجه به نصوص وحیانی، حدوث عالم نفی‌شده، که باز هم جای این پرسش است که: کدام نصوص؟ اگر محکماتِ نصوص مدّ نظر است که مثبِت حدوث زمانی ماسوی است، نه نافی آن، و اگر ظواهر متشابهاتی چون: «یا

[٢٤٤]. ر.ک: منطق، فلسفه، ص١٨٠.

[٢٤٥]. ر.ک: فرائدالاصول، ج١، ص٥٧.

[٢٤٦]. الإحتجاج، ج‌١، ص٢٥.

[٢٤٧]. ر.ک: الکافی، ج١، ص٥٦، ش١٠.