حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٠ - سیّدبنطاووس و حوزههای گوناگون روایی
روزیها مقدر میگردد؛ بنابراین شب نیمه شعبان، شب مژدهدادن است و شب نوزدهم ماه رمضان شب تحقق آن مژده.
- شاید در شب نیمهشعبان، تنها روزی و اجل برخی مردمان روشن میگردد، ولی در شب نوزدهم روزیها و اجل همه آدمیان مشخص میگردد.[٨٤]
سید برای حل ناسازگاریها گاه – علاوه بر احتمالهای معنایی– گمانه اشتباه ناسخ[٨٥]، خطای راویان[٨٦] و تقیه[٨٧] را نیز دور از ذهن نمیداند. این روش سید در کتابهای مفصل وی در زمینه دعا، همچون الإقبال فراوان و در نگاشتههایی همچون الدروع که حجم کوچکتری دارند، اندک است. نکته مهمی که شایسته یادآوری است آن که در موارد ناسازگاری، سید هیچگاه در صدور دعا خدشه نمیکند و فراتر از آن، همیشه تلاش میکند حجیّت آن روایت و شایان پذیرشبودن آن را نیز به گونهای ثابت کند، تا به هر روی به مضمون آن – گرچه با تأویل ظاهر آن – عمل کرده باشد یا مضمون آن را قابل قبول معرفی کند؛ جز در یکی ـ دو مورد که احتمال تقیه را مطرح مینماید و طبیعتاً در این هنگام نمیتوان به ظاهر آن دعا عمل کرد یا بدان اعتقاد داشت؛ گو اینکه باز در اینجا نیز صدور آن روایت را مخدوش نمیسازد.
٩. نقل حرزها و شکلهای رمزی
در برخی نگاشتههای سید، حرزهایی[٨٨] به شکل رمزی و دربردارنده نقشها یا واژگانی که معانی خاصی از آنها برداشت نمیشود، میتوان دید. [٨٩] درباره این گونه شکلها، چند نکته را باید یادآوری کرد؛ نخست آنکه حجم اینگونه شکلهای رمزی در نگاشتههای سید بسیار اندک است؛ دیگر آنکه این حرزها تنها در مهجالدعوات و الأمان دیده میشود، که موضوع آنها با بهرهگیری از چنین نمادها و رمزها تناسب دارد. البته
[٨٤]. الإقبال، ص٤٧٢ – ٤٧١؛ برای نمونههای دیگری از این حلّ تعارض ر.ک: به الإقبال، ص٢٦٢، ٢٦٧- ٢٦٨، ٣٣٠، ٤٧١، ٦٤١ و ٦٤٧و الدروع، ص٦٣ و ٦٥.
[٨٥]. الإقبال، ص٢٦١.
[٨٦]. همان، ص٢٦٢.
[٨٧]. همان و نیز ص٣٣٠.
[٨٨]. «حرز» در فرهنگ دینی هر گونه دعا یا عبارتی را گویند که مایه حفظ و در امانماندن از آفت و بلاها باشد و به وسیله آن پناه جویند. حرز گونههایی دارد؛ مانند حرزهای خواندنی یا نوشتنی. ر.ک: به دایرةالمعارف تشیّع، ج٦، ص٢٠٩، مدخل «حرز» به خامه سیدمهدی حائری.
[٨٩]. برای نمونه، نک: به مهجالدعوات، ص٣٠ – ٣١ و آداب سفر (ترجمه الأمان)، ص١٢٥ – ١٢٤، ١٧٩ و ١٨٧ – ١٨٦.