١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٨ - داوری داوران معصوم درحدوث و قِدَم «ما سویالله»

انوار هم قدیم باشند، چرا که فرض این است که از نور عظمت خداوند خلق شده‌اند.

پاسخ: با فرض پذیرش وحیانی بودن این فرازها، به نظر می‌رسد که اضافة «نور» به الله تعالی، «تشریفیه» باشد؛ همانند اضافة «کعبه» و «روح» به او؛ چنان‌چه در صحیحة محمدبن‌مسلم، از امام‌صادق٧ نقل شده که فرمودند:

خداوند، روح آدم ٧ را به خود نسبت داده، زیرا آن را بر سایر روح‌ها برگزیده، چنان که به خانه‌ای از خانه‌ها فرموده: «خانة من» و دربارة رسولی از رسولان خود فرموده: «خلیلِ من» و امثال این‌ها، و همة این‌ها مخلوق‌اند که خدا ایشان را آفریده و ساخته و از نو پدید آورده و ایشان را تربیت کرده و می‌کند.[٢٧٧]

مؤیدات این پاسخ

اول: در کتاب تأویل الآیات‌الظاهره و کتاب مدینةالمعاجز[٢٧٨] از کتاب مصباح‌الانوار شیخ ابوجعفر طوسی ;نقل شده که پیامبر ٦ دربارة کیفیت آغاز پیدایش خود و دیگر امامان معصوم: به عباس، عموی خویش فرمودند:

يَا عَمِّ لَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ‌ يَخْلُقَنَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ خَلَقَ مِنْهَا نُوراً ثُمَّ تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أُخْرَی فَخَلَقَ مِنْهَا رُوحاً ثُمَّ مَزَجَ النُّورَ بِالرُّوحِ فَخَلَقَنِي وَ خَلَقَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ؛ وقتی که خداوند آفرینش ما را اراده کرد، به کلمه‌ای تکلم کرد، از آن کلمه نوری پدید آمد؛ سپس به کلمة [دیگری] تکلم کرد، از آن روح پدید آمد؛ پس نور را با روح تمزیج نمود. پس مرا و برادرم علی و فاطمه و حسن و حسین را آفرید... .

با توجه به این نص، مراد از «نور عظمته» و یا «نور ربنا»، نوری است که با ارادة الهی و به کلمة او، «نه از چیزی» آفریده شده و با روح نیز ممزوج شده است. و از آن‌جایی که ارادة الله‌تعالی حادث است، این نور نیز حادث می‌باشد.

دوم: اگر بنا باشد که همان‌گونه که شعاع خورشید «از» خورشید صادر می‌شود و با ذات او معاصر است، انوار امامان معصوم: و مؤمنان نیز از ذات الله‌تعالی صادر شوند، علاوه بر این‌که به متجزّی‌بودنِ او (سبحانه و تعالی) منجر می‌شود، با برخی از نصوص نیز مخالفت آشکار خواهد داشت، از جمله:

١. از امام‌حسین٧ در تفسیر )لَمْ‌ يَلِد (التوحید، آیة٤)( نقل شده که فرمودند:


[٢٧٧]. ر.ک: الکافی، ج١ ، ص١٣٣، ش٣ و التوحید، ص١٧١، ش٢.

[٢٧٨] . تأویل الآیات الظاهره، ص١٤٣ و مدینةالمعاجز، ج٣ ، ص٢٢٢.