ملاقات محبوب - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٤٥ - استقبال از ايّام حجّ
بارى تعالى. در واقع دورى از لباسهاى معمول سنبلى است براى دورى بنده از خودخواهى، و مانند اين است كه محرم اعلام كند ديگر آن انسان غوطهور در دنياى مادّى نيست، و اين دورى و تجرّد در همان حال بر دعا و تضرّع و آمادگى جهت ديدار پروردگار دلالت مىكند.
من با چشم خود حجّاجى را مشاهده كردهام كه جرأت بر تن كردن لباس احرام و خواندن تعابير تلبيه را بخاطر ترس از اينكه مبادا دراين ادّعا و عمل صادق نباشند به خود ندادهاند؛ آنان مىترسيدند كه مبادا از گفتار و عمل خود بعداز آن لحظه روى برگردانند. چشمانشان را ديدم كه گريان بود، و پوست بدنشان از ترس خداوند در آن لحظه بزرگ منقبض مىشد، لحظه بر تن كردن لباس احرام و لبّيك گفتن به دعوت الهى. تكتك ما بايد بدانيم كه واجبترين امرى كه در عرفات [١] بايد به آن دقّت كرد همانا معرفت الهى است؛ معرفتى از درون قلب كه به نور الهى متّصل باشد، و حجابها را پاره كند، و انسان را به معدن بزرگى و قدرت و ملكوت برساند. امر ديگرى كه بايد بدان توجّه داشت اين است كه معرفت و شناخت در خلال اداى اعمال عرفات به دست مىآيد آنجاست كه روح و جان مؤمنان به ديدار الهى نائل مىشود، در آنجا دوست شايسته از دوست بىكفايت كاملًا مشخّص مىشود.
برتر از شناخت دوست، شناخت امام است و در واقع فلسفه و روح و حقيقت حجّ در معرفت امام و ولى مستتر مىباشد. و هر آن كس كه بخواهد معرفت بيشترى نسبت به امام و ولى خود پيدا كند، نكات زير
[١] - اين سخنرانى را حضرت آيت اللَّه مدرّسى در تاريخ ٨ ذيحجّه ١٤١٨ ه در مكّه و براىآمادگى رفتن به سوى عرفات ايراد فرمودهاند.