پس صالحان نيز مانند مصلحان ارزشمندند و خدمت كرده‌اند گو اين كه مصلح شمرده نشوند.[١]
همچنين آقاى سيد حميد روحانى در مقدمه كتاب اسناد انقلاب اسلامى چنين بيان مى‌دارد:
... عالمان وارسته فقيهان خود ساخته در راه پيامبران و امامان و براى تداوم مبارزه آنان شيوه‌ها و روش‌هاى گوناگون بكار بستند:
- راه پند و اندرز.
- راه نفوذ و رخنه در ميان دربارها و مراكز قدرت.
- راه روشنگرى، افشاگرى.مبارزه منفى.
- راه درگيرى و قيام و انقلاب.
عالمان اسلامى و روحانيون وارسته اگر با مردمى نا آگاه و فريب خورده روبرو بودند، براى ستم زدائى و رويارويى با خود كامگى‌ها و بيدادگرى‌هاى طاغوتان، ناگزير راه پند و اندرز و تاكتيك رخنه، نفوذ، ارتباط و رفت و آمد را در پيش مى‌گرفتند و بدين سان زورمداران را تا آن جا كه توان داشته‌اند.از جنايت، ستمگرى و خيانت به اسلام و منافع و حقوق مردمان باز مى‌داشتند و اگر ملّتى آگاه و وفادار بهمراه داشتند، به مبارزه منفى و يا به خيزش و قيام دست مى‌زدند و بدين گونه كاخ‌نشينان، مسرفان و مستكبران را تا هر پايه‌اى كه امكان داشت به عقب‌نشينى وا مى‌داشتند.
محمود محمود در كتاب تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس جلد پنجم صفحه ٤٧ از قول لرد كورزون كه از مهره‌هاى معروف و خطرناك سياست استعمارى انگلستان است نقل مى‌كند كه: طبقهء مرتجع ايران كه در رأس آن‌ها علماء قرار گرفته‌اند، اين طبقه با هر بدعتى ( نوآورى) كه نفوذ اروپا را در ايران زياد كند، مخالف مى‌باشند. اساساً ويژگى مشترك جميع بدعت‌گذاران و سردمداران جريانات انحرافى در دو قرن اخير - بلكه در تاريخ اسلام همين بوده است: كوبيدن اسلام سنّتى، فقه سنّتى، عزادارى سنّتى و ... و درست همين جا است كه روشنفكر مذهبى معاصر با اين كه ظاهراً ادعا و عنوان مخالفت با الحاد و بازگشت به مذهب را دارد و مى‌خواهد با لا مذهبى و روشنفكران لا مذهب بستيزد نهايتاً به تز اسلام منهاى آخوند و نفى تشيّع سنّتى مى‌رسد. و نيز به همين دليل است كه روشنفكر مذهبى گرفتار التقاط است.
مانند: شريعت سنگلجى، احمد كسروى و ...

[١] . نهضتهاى اسلامى در صد ساله اخير، صفحه ٨.