پیامبر امی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣

اعرابی که پیرو یک کتاب آسمانی نبودند ، " امیین " گفته می‌شده است . بالاتر اینکه این کلمه حتی به عوام یهود که سواد و معلوماتی نداشتند با اینکه اهل کتاب شمرده می‌شدند نیز اطلاق شده است ، چنانکه در سوره بقره‌ آیه ٧٨ می‌فرماید : « و منهم أمیون لا یعلمون الکتاب الا أمانی ». بعضی از فرزندان اسرائیل امی هستند ، از کتاب خود اطلاعی ندارند مگر یک سلسله خیالات و اوهام . بدیهی است یهودیانی که قرآن آنان را " امی " خوانده است ، اهل مکه‌ نبوده‌اند ، غالبا ساکن مدینه و اطراف مدینه بوده‌اند . سوم اینکه اگر کلمه‌ای منسوب به ام القری باشد طبق قاعده ادبی باید به‌ جای " امی " ، " قروی " گفته شود ، زیرا طبق قاعده باب نسبت در علم‌ صرف ، در نسبت به مضاف و مضاف الیه ، خاصه آنجا که مضاف ، کلمه " اب " یا " ام " یا " ابن " یا " بنت " باشد به مضاف الیه نسبت‌ داده می‌شود نه به مضاف . چنانکه در نسبت به ابوطالب ، ابوحنیفه ، بنی‌ تمیم طالبی ، حنفی ، تمیمی گفته می‌شود . . ٣ مشرکین عرب که تابع کتاب آسمانی نبودند این نظریه نیز از قدیم الایام میان مفسران وجود داشته است . در مجمع‌ البیان ذیل آیه ٢١ سوره آل عمران که " « امیین »" در مقابل اهل کتاب‌ قرار گرفته است ( « و قل للذین اوتوا الکتاب والامیین ») ، این نظر را به صحابی و مفسر بزرگ عبدالله بن عباس نسبت می‌دهد و در ذیل آیه ٧٨ از سوره بقره از ابوعبیده نقل می‌کند ، و از ذیل آیه ٧٥ آل عمران بر می‌آید که‌ خود طبرسی همین معنی را در مفهوم آن آیه