پیامبر امی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧

اشکالات فراوانی است که در این معنی وجود داشته است و قبلا بیان شد . پس تعجب این دانشمند هندی بیجاست . مؤید این مدعا این است که در برخی استعمالات دیگر این کلمه که در روایات یا تواریخ ضبط شده است مفهومی جز " درس ناخوانده " ندارد . در بحار الانوار جلد ١٦ چاپ جدید صفحه ١١٩ می‌نویسد از خود پیغمبر اکرم‌ روایت شده است : « نحن امة امیة لا نقرء و لا نکتب » . ما قومی امی هستیم که نه می‌خوانیم و نه می‌نویسیم . ابن خلکان در جلد ٤ تاریخ خود ذیل احوال محمد بن عبدالملک معروف به‌ " ابن الزیات " وزیر معتصم و متوکل می‌نویسد : " وی قبلا جزء دبیران معتصم خلیفه عباسی بود و وزارت را احمد بن شاذی‌ بصری به عهده داشت . روزی نامه‌ای برای معتصم رسید و وزیر آن نامه را برای خلیفه قرائت کرد . در آن نامه کلمه " کلاء " آمده بود . معتصم که‌ از معلومات بهره‌ای نداشت از وزیر پرسید : کلاء چیست ؟ وزیر هم‌ نمی‌دانست . معتصم گفت : " خلیفة امی و وزیر عامی " یعنی خلیفه‌ای درس‌ نخوانده و وزیری جاهل . آنگاه گفت بگویید یکی از دبیران بیاید . ابن‌ الزیات حاضر بود و آمد . این کلمه را با چند کلمه دیگر که قریب المعنی‌ بودند معنی کرد و تفاوت آنها را گفت . همین امر مقدمه وزارت ابن‌ الزیات شد " . معتصم که به لغت عامه سخن می‌گفته است ، از کلمه " امی " ، درس‌ ناخوانده قصد کرده است . نظامی می‌گوید :