مطلوب و مقدس است : به روح ، شخصیت و شکوه می‌دهد ، الهام بخش است ، کیمیا اثر است ، مکمل است ، تصفیه کننده است ، نه بدان جهت که وصالی‌ شیرین در پی دارد و یا مقدمه همزیستی پر از لطف در روح انسانی است ، از نظر شرقی اگر عشق انسان به انسان مقدمه است ، مقدمه معشوقی عالیتر از انسان است و اگر مقدمه یگانگی و اتحاد است ، مقدمه یگانگی و وصول به‌ حقیقتی عالی‌تر از افق انسانی است [١] .
خلاصه اینکه در مسئله عشق نیز مانند بسیاری از مسائل دیگر طرز تفکر شرقی‌ و غربی متفاوت است ، غربی در عین اینکه در آخرین مرحله ، عشق را از یک‌ شهوت ساده جدا می‌داند و به آن صفا و رقتی روحانی می‌دهد ، آنرا از چهارچوب مسائل زندگی خارج نمی‌سازد ، و به چشم یکی از مواهب زندگی‌ اجتماعی به آن می‌نگرد ، اما شرقی عشق را در مافوق مسائل عادی زندگی جستجو می‌کند .
اگر آن فرضیه را بپذیریم که می‌گوید عشق از لحاظ ریشه و هم از لحاظ کیفیت ، هدف و آثار ، جز غریزه جنسی نیست ، عشق

[١] رجوع شود به الهیات اسفار .