اخلاق جنسی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٧

نکته دیگر اینکه به نظر می‌رسد این حالت روحی که مغایر با شهوت جنسی لا اقل از لحاظ کیفیت و هدف شناخته شده است دو نوع است و به دو صورت‌ مختلف ظهور می‌کند ، یکی به صورت حالت پر شور و پر سوز و گدازی که در نتیجه دور از دسترس بودن محبوب و هیجان فوق العاده روح و تمرکز قوای‌ فکری در نقطه واحد از یک طرف ، و حکومت عفاف و تقوی به روح عاشق از طرف دیگر ، تحولات شگرفی در روح ایجاد می‌کند ، احیانا نبوغ میافریند . و البته هجران و فراق شرط اصلی پیدایش چنین حالتی است و وصال مدفن آن‌ است و لااقل مانع است که به اوج شدت خود برسد و آن تحولات شگرفی که‌ مورد نظر فیلسوفان است به وجود آورد . این گونه عشقها بیشتر جنبه درونی دارد ، یعنی موضوع خارجی بهانه‌ای است‌ برای اینکه روح از باطن خود بجوشد و برای خود معشوقی آنچنانکه دوست دارد بسازد ، و از دیدگاه خود آنطور که ساخته نه آنطور که هست ببیند ، کم کم‌ کار به جائی می‌رسد که به خود آن ساخته ذهنی خو می‌گیرد و آن خیال را بر وجود واقعی و خارجی محبوب ترجیح می‌دهد . نوع دیگر آن مهر و رقت و صفا و صمیمیتی است که میان