مباحث في علوم القران لمناع القطان
(١)
٣ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
١٣ ص
(٥)
١٣ ص
(٦)
١٥ ص
(٧)
١٧ ص
(٨)
٢٢ ص
(٩)
٢٣ ص
(١٠)
٢٦ ص
(١١)
٢٦ ص
(١٢)
٢٨ ص
(١٣)
٣٠ ص
(١٤)
٣٤ ص
(١٥)
٣٦ ص
(١٦)
٣٨ ص
(١٧)
٤٧ ص
(١٨)
٤٩ ص
(١٩)
٤٩ ص
(٢٠)
٥١ ص
(٢١)
٥١ ص
(٢٢)
٥٣ ص
(٢٣)
٥٨ ص
(٢٤)
٥٩ ص
(٢٥)
٦٠ ص
(٢٦)
٦٢ ص
(٢٧)
٦٢ ص
(٢٨)
٦٢ ص
(٢٩)
٦٣ ص
(٣٠)
٦٥ ص
(٣١)
٦٥ ص
(٣٢)
٦٥ ص
(٣٣)
٦٩ ص
(٣٤)
٧٢ ص
(٣٥)
٧٣ ص
(٣٦)
٧٥ ص
(٣٧)
٧٥ ص
(٣٨)
٧٥ ص
(٣٩)
٧٦ ص
(٤٠)
٧٧ ص
(٤١)
٧٩ ص
(٤٢)
٨٢ ص
(٤٣)
٨٥ ص
(٤٤)
٨٧ ص
(٤٥)
٩٢ ص
(٤٦)
٩٢ ص
(٤٧)
٩٤ ص
(٤٨)
٩٥ ص
(٤٩)
٩٦ ص
(٥٠)
١٠٠ ص
(٥١)
١٠٠ ص
(٥٢)
١٠٠ ص
(٥٣)
١٠٥ ص
(٥٤)
١٠٧ ص
(٥٥)
١٠٧ ص
(٥٦)
١٠٧ ص
(٥٧)
١١٠ ص
(٥٨)
١١١ ص
(٥٩)
١١١ ص
(٦٠)
١١٦ ص
(٦١)
١١٧ ص
(٦٢)
١١٩ ص
(٦٣)
١١٩ ص
(٦٤)
١١٩ ص
(٦٥)
١٢٣ ص
(٦٦)
١٢٦ ص
(٦٧)
١٢٩ ص
(٦٨)
١٣٣ ص
(٦٩)
١٣٦ ص
(٧٠)
١٤٠ ص
(٧١)
١٤٠ ص
(٧٢)
١٤٢ ص
(٧٣)
١٤٥ ص
(٧٤)
١٤٦ ص
(٧٥)
١٥٠ ص
(٧٦)
١٥٣ ص
(٧٧)
١٥٦ ص
(٧٨)
١٥٦ ص
(٧٩)
١٥٨ ص
(٨٠)
١٦٩ ص
(٨١)
١٧١ ص
(٨٢)
١٧١ ص
(٨٣)
١٧٣ ص
(٨٤)
١٧٦ ص
(٨٥)
١٨١ ص
(٨٦)
١٨١ ص
(٨٧)
١٨٧ ص
(٨٨)
١٨٨ ص
(٨٩)
١٩٠ ص
(٩٠)
١٩٠ ص
(٩١)
١٩٣ ص
(٩٢)
١٩٦ ص
(٩٣)
١٩٨ ص
(٩٤)
١٩٨ ص
(٩٥)
١٩٨ ص
(٩٦)
٢٠٢ ص
(٩٧)
٢٠٥ ص
(٩٨)
٢٠٧ ص
(٩٩)
٢٠٧ ص
(١٠٠)
٢٠٨ ص
(١٠١)
٢٠٩ ص
(١٠٢)
٢١٠ ص
(١٠٣)
٢١٢ ص
(١٠٤)
٢١٣ ص
(١٠٥)
٢١٣ ص
(١٠٦)
٢١٤ ص
(١٠٧)
٢١٦ ص
(١٠٨)
٢١٧ ص
(١٠٩)
٢١٨ ص
(١١٠)
٢١٩ ص
(١١١)
٢١٩ ص
(١١٢)
٢١٩ ص
(١١٣)
٢٢١ ص
(١١٤)
٢٢٢ ص
(١١٥)
٢٢٣ ص
(١١٦)
٢٢٥ ص
(١١٧)
٢٢٦ ص
(١١٨)
٢٢٦ ص
(١١٩)
٢٢٦ ص
(١٢٠)
٢٢٩ ص
(١٢١)
٢٣١ ص
(١٢٢)
٢٣٢ ص
(١٢٣)
٢٣٤ ص
(١٢٤)
٢٣٤ ص
(١٢٥)
٢٣٥ ص
(١٢٦)
٢٣٧ ص
(١٢٧)
٢٣٧ ص
(١٢٨)
٢٣٧ ص
(١٢٩)
٢٣٩ ص
(١٣٠)
٢٣٩ ص
(١٣١)
٢٤٠ ص
(١٣٢)
٢٤٣ ص
(١٣٣)
٢٤٤ ص
(١٣٤)
٢٤٦ ص
(١٣٥)
٢٤٧ ص
(١٣٦)
٢٤٨ ص
(١٣٧)
٢٤٩ ص
(١٣٨)
٢٥٣ ص
(١٣٩)
٢٥٣ ص
(١٤٠)
٢٥٣ ص
(١٤١)
٢٥٣ ص
(١٤٢)
٢٥٧ ص
(١٤٣)
٢٥٧ ص
(١٤٤)
٢٥٧ ص
(١٤٥)
٢٥٨ ص
(١٤٦)
٢٥٩ ص
(١٤٧)
٢٦١ ص
(١٤٨)
٢٦٤ ص
(١٤٩)
٢٦٤ ص
(١٥٠)
٢٦٥ ص
(١٥١)
٢٦٨ ص
(١٥٢)
٢٧١ ص
(١٥٣)
٢٧٢ ص
(١٥٤)
٢٧٨ ص
(١٥٥)
٢٨٤ ص
(١٥٦)
٢٩٠ ص
(١٥٧)
٢٩٠ ص
(١٥٨)
٢٩١ ص
(١٥٩)
٢٩٣ ص
(١٦٠)
٢٩٧ ص
(١٦١)
٢٩٩ ص
(١٦٢)
٣٠٠ ص
(١٦٣)
٣٠٠ ص
(١٦٤)
٣٠٠ ص
(١٦٥)
٣٠١ ص
(١٦٦)
٣٠٢ ص
(١٦٧)
٣٠٣ ص
(١٦٨)
٣٠٤ ص
(١٦٩)
٣٠٦ ص
(١٧٠)
٣٠٩ ص
(١٧١)
٣٠٩ ص
(١٧٢)
٣٠٩ ص
(١٧٣)
٣١٠ ص
(١٧٤)
٣١٣ ص
(١٧٥)
٣١٦ ص
(١٧٦)
٣١٦ ص
(١٧٧)
٣١٦ ص
(١٧٨)
٣١٧ ص
(١٧٩)
٣١٧ ص
(١٨٠)
٣١٨ ص
(١٨١)
٣١٩ ص
(١٨٢)
٣٢١ ص
(١٨٣)
٣٢٣ ص
(١٨٤)
٣٢٣ ص
(١٨٥)
٣٢٤ ص
(١٨٦)
٣٢٥ ص
(١٨٧)
٣٢٥ ص
(١٨٨)
٣٢٥ ص
(١٨٩)
٣٢٦ ص
(١٩٠)
٣٢٧ ص
(١٩١)
٣٢٩ ص
(١٩٢)
٣٢٩ ص
(١٩٣)
٣٣١ ص
(١٩٤)
٣٣٤ ص
(١٩٥)
٣٣٤ ص
(١٩٦)
٣٣٤ ص
(١٩٧)
٣٣٨ ص
(١٩٨)
٣٣٩ ص
(١٩٩)
٣٤٠ ص
(٢٠٠)
٣٤٠ ص
(٢٠١)
٣٤٠ ص
(٢٠٢)
٣٤٢ ص
(٢٠٣)
٣٤٤ ص
(٢٠٤)
٣٤٤ ص
(٢٠٥)
٣٤٥ ص
(٢٠٦)
٣٤٨ ص
(٢٠٧)
٣٥١ ص
(٢٠٨)
٣٥٣ ص
(٢٠٩)
٣٥٤ ص
(٢١٠)
٣٥٨ ص
(٢١١)
٣٥٩ ص
(٢١٢)
٣٦٠ ص
(٢١٣)
٣٦٠ ص
(٢١٤)
٣٦٢ ص
(٢١٥)
٣٦٣ ص
(٢١٦)
٣٦٤ ص
(٢١٧)
٣٦٦ ص
(٢١٨)
٣٦٧ ص
(٢١٩)
٣٦٩ ص
(٢٢٠)
٣٧٠ ص
(٢٢١)
٣٧٠ ص
(٢٢٢)
٣٧٧ ص
(٢٢٣)
٣٧٧ ص
(٢٢٤)
٣٨٢ ص
(٢٢٥)
٣٨٦ ص
(٢٢٦)
٣٨٦ ص
(٢٢٧)
٣٨٧ ص
(٢٢٨)
٣٨٨ ص
(٢٢٩)
٣٨٩ ص
(٢٣٠)
٣٩١ ص
(٢٣١)
٣٩١ ص
(٢٣٢)
٣٩٣ ص
(٢٣٣)
٣٩٤ ص
(٢٣٤)
٣٩٥ ص
(٢٣٥)
٣٩٦ ص
(٢٣٦)
٣٩٧ ص
(٢٣٧)
٣٩٨ ص
(٢٣٨)
٤٠٠ ص
(٢٣٩)
٤٠٢ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
مباحث في علوم القران لمناع القطان - مناع القطان - الصفحة ٤٧
ولكن الأمر لم يجر على سننه، بل بُغِّضَت إليه الوثنية من مبدأ عمره، فعاجلته طهارة العقيدة، كما بادره حسن الخليقة، وما جاء في الكتاب من قوله: {وَوَجَدَكَ ضَالًا فَهَدَى} [١]. لا يُفهم منه أنه كان على وثنية قبل الاهتداء إلى التوحيد، أو على غير السبيل القويم، قبل الخُلُق العظيم، حاشى لله، إن ذلك لهو الإفك المبين، وإنما هي الحيرة تلم بقلوب أهل الإخلاص، فيما يرجون للناس من الخلاص، وطلب السبيل إلى ما هدوا إليه من إنقاذ الهالكين، وإرشاد الضالين، وقد هدى الله نبيه إلى ما كانت تتلمسه بصيرته باصطفائه لرسالته، واختياره من بين خلقه لتقرير شريعته".
[١] الضحى: ٧.
متاهات المتكلمين:
وقد خاض المتكلمون في بيان كلام الله على نهج الفلاسفة فأوقعوا الناس في متاهات أضلتهم عن سواء السبيل، حيث قسموا كلام الله تعالى إلى قسمين: نفسي قديم قائم بذاته تعالى ليس بحرف ولا صوت ولا ترتيب ولا لغة، وكلام لفظي هو المنزل على الأنبياء عليهم السلام، ومنه الكتب الأربعة، وأغرق علماء الكلام في خلافاتهم الكلامية المبتدعة: أيكون القرآن بهذا المعنى الثاني مخلوقًا أم لا؟ ورجحوا أن يكون مخلوقًا، وخرجوا بذلك عن منهج السلف الصالح فيما لم يرد به كتاب ولا سنة، وتناولوا صفات الله بالتحليل الفلسفي الذي يؤدي إلى التشكيك في عقيدة التوحيد.
ومذهب أهل السٌّنَّة والجماعة إثبات ما أثبته الله تعالى لنفسه من الأسماء والصفات أو أثبته رسوله -صلى الله عليه وسلم- فيما صح عنه، وحسبك أن تؤمن بأن الكلام صفة من صفاته تعالى، قال سبحانه: {وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيماً} [١]. وأن القرآن الكريم؛ وهو الوحي المنزل على محمد -صلى الله عليه وسلم- كلام الله؛ غير مخلوق.
[١] النساء: ١٦٤.