فرهنگ نامه ادب - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٧٥
٢٤٧.امام على عليه السلام : هنگام خشم ، ادب نبايد كرد (يا تأديب اثر ندارد) [١] . [٢]
٧ / ٤
خشونت و درشتى كردن
٢٤٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مؤمن ، نرم خو ، مهربان و باگذشت است و داراى خوى نيك است ؛ و كافر ، درشت خوى و خشن است و بدخوى و متكبّر. [٣]
٢٤٩.الكافى ـ به نقل از يونس بن رباط ـ : از امام صادق عليه السلامشنيدم : «پيامبر خدا فرمود : «رحمت خدا بر آن كس كه فرزندش را بر نيكى و فرمانبرى اش ]از والدين [يارى برساند». گفتم : چگونه او را بر نيكى كردن و فرمان بردارى اش يارى مى رسانَد؟ فرمود : «كار اندك او را بپذيرد و از كارى كه برايش دشوار است ، چشم بپوشد و بيش از توانش از او تكليف نخواهد ، و با او خشونت نورزد ؛ زيرا ميان او و درآمدن فرزندش به مرزى از مرزهاى كفر ، جز اين نيست كه آن فرزند ، وارد نافرمانى از والدين و يا قطع رَحِم شود [٤] . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله سپس فرمود : بهشت ، پاك و خوش است . خداوند ، آن را پاك و خوش قرار داده و بوى آن را خوش گردانيده است و از
[١] . شارح غُرر الحكم ، اين جمله را به گونه ديگرى ترجمه و شرح كرده است : «نيست ادبى با خشمى» ؛ يعنى كسى كه خواهد با ادب باشد ، بايد خشم را فرو خورد و هر كس خشم بر او غلبه كند ، رعايتِ آداب نمى تواند بكند و نمى شود كه سبُكى و بى ادبى نكند .[٢] . غرر الحكم : ح ١٠٥٢٩ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ٥٣١ ح ٩٦٥٤.[٣] . الأمالى ، طوسى : ص ٣٦٦ ح ٧٧٧ ، بحار الأنوار: ج ٧١ ص ٣٩١ ح ٥٣.[٤] . مقصود ، اين است كه اگر پدر ، با فرزندش به درستى رفتار نكند و برخلاف توصيه هايى كه در اين حديث شده است با او رفتار نمايد ، ممكن است فرزند به مسير نافرمانى از پدر و قطع ارتباط با آنان كشانده شود كه اين خود ، نوعى كفر يا ناسپاسى است .