آه سرد - سروش، محمد على - الصفحة ١٣ - حسرت چيست؟

خواهيد شد. بايد توجّه داشت كه نكته حائز اهميت ، اين است كه يكى از كاركردهاى حسرت ، همين جنبه پيش گيرانه آن است. نظر به اين كه احساسات فرد درباره گذشته خود مى تواند سلامت و بهداشت روانى وى را تحت تأثير قرار دهد ، وى زمانى مى تواند رضايت بهينه اى را در زندگى خود احساس كند كه از تصميماتى كه در گذشته گرفته ، راضى باشد. [١] با توجّه به اين كه تعداد اندكى از افراد ممكن است با تجربه حسرتْ بيگانه باشند ، اين پرسش مطرح است كه چه طور مى توان عمق و تعداد اين تجربه هيجانى ناخوشايند را به كمترين رساند؟ براى پاسخ گفتن به اين پرسش ، ابتدا نيازمنديم تا درباره ماهيت و چيستى اين پديده صحبت كنيم و بدانيم مردم در مورد چه چيزهايى بيشتر حسرت مى خورند و چرا؟ و پيامدهاى آن كدام است؟ و اين كه چه عواملى باعث حسرت انسان مى شوند؟ و راه هاى پيشگيرى و يا درمان آن چيست؟

حسرت چيست؟

در زبان فارسى، حسرت به معناى : دريغ، دريغ خوردن و اندوه بر گذشته و افسوس ، معنا شده است . [٢] متأسفانه در فرهنگ هاى فارسى موجود ، واژه حسرت به طور گسترده و جامع ، توضيح داده نشده و فقط به همين مقدار اندك ، اشاره شده است.

---

[١] «وَ أَن لَّيْسَ لِلاْءِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى ؛ براى انسان ، بهره اى جز سعى و كوشش او نيست» (سوره نجم ، آيه ٣٩) .[٢] Counterfactual thinking[٣] Regret theory[٤] Prospect theory[٥] Flexible work arrangements: A study of anticipation of regret. http: WWW.kellogg.nwu.edu/research/ktag/kjob.html[٦] Diener,E.,Lucas, R.E., Oishi, S., & Suh, E.M. (٢٠٠٢). Looking up and down: Weighting good and bad Information in life satisfaction judgments. Personality and Social Psychology Bulletin, ٢٨, ٤٣٧_٤٤٥.[٧] لغت نامه دهخدا، ذيل واژه «حسرت» .[٨] والحسرة أشدّ التلهّف على الشى ء الفائت (الصحاح ، ج ٢ ، ص ٦٣٠) . التلهّف على الشى ء: التحسّر عليه يفوتك وقد كنت اشرفت عليه ( العين، ج ٤ ، ص ٥٢) . قال الجوهرى: الأسف أشد الحزن والتلهف الحزن (الفروق اللغوية ، ص ١١١) .[٩] إنّ الحسرة غمّ يتجدّد لفوت فائدة فليس كل غمّ حسرة (الفروق اللغوية ، ص ١٨٦) .[١٠] والحسرة اشد الندم حتى يبقى النادم كالحسير من الدواب الذى لا منفعة فيه (لسان العرب، ج ٤، ص ١٨٩) .[١١] والحسرة هى اشد الندامة والاغتمام على ما فات ولا يمكن ارتجاعه (مجمع البحرين، ص ٥٠٩) .[١٢] ترجمه تفسير الميزان، ج ٧ ، ص ٧٨.[١٣] والحسرة الغم بما انكشف من فوت استدراك الخطيئة (التبيان فى تفسير القرآن ، ج ٥ ، ص ١١٧) .[١٤] سوره مريم ، آيه ٣٩ .[١٥] ر . ك : احسن الحديث ، ج ٦ ص ٣٢١ .[١٦] الميزان في تفسير القرآن ، ج ١٤ ص ٥١ .[١٧] Websters dictionary[١٨] التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، ص ٢١٦ .[١٩] Landman[٢٠] ت سا مستدل» Reasoned _ Emotion[٢١] . Felt _ Reason[٢٢] Landman, J. (١٩٩٣), Regret: Persistence of the possible (p.٣٦).