ناصر خسرو مى‌گويد:
«فرمانرواى روم شرقى (يعنى امپراتور بيزانس)، فرستاده‌اى را نزد حا كم مصر فرستاد و به وى پيشنهاد كرد كه يكصد شهر را بدو مى‌دهد و در قبال آن خواستار شهر تنيس است، امّا حاكم مصر نپذيرفت، منظور امپراتور از اين شهر، نى و بوقلمون آن بود»، وى مى‌گويد: «پيرامون تنيس تعداد يك هزار فروند كشتى پهلو مى‌گرفتند كه برخى از آنها ويژه بازرگانان و برخى مخصوص سلطان و فرمانروا بود، مسافرت از تنيس به قسطنطنيّه بيست روز طول كشيد.» «١» در قاهره محلّه‌اى بود از آن بازرگانان بيزانس كه به خانه‌هاى مهمّ چسبيده روم معروف بود، اين خانه‌ها دو قسمت بودند: واحدهاى مسكونى روم سفلى و روم عليا كه در دوران مماليك به جوانيه مشهور بود، همانگونه كه در قسطنطنيّه عدّه‌اى بازرگانان مصرى بودند كه بنيامين تطيلى آنان را از اقليّت هاى مذهبى دانسته است. «٢» از پديده‌هاى روى آوردن بيزانسيها به بازرگانى اسلامى و تلاش در كشيدن آن به قسطنطنيّه اين بود كه آنها در پايتخت، دونمايندگى يكى براى بازرگانان ابريشم ناب و گرانبها و ديگرى براى بازرگانى ادويه و عطريات، تأسيس كردند. «٣» ب- با سرزمينهاى اسلامى‌ ١- مغرب اسلامى:
طبيعى بود كه حكومت فاطمى مصر در زمينه تحكيم روابط بازرگانى دريايى خود، از يك طرف با «بنى زيرى صنهاجيان» ونمايندگان خود در مغرب نزديك وميانه و از طرف ديگر با صقليه و بالاخره از جهت سوّم با اندلس در دوران طوائف و مرابطين بكوشد.
راهى كه از اسكندريه به سوسه در موازات ساحل امتداد داشت، امن‌ترين راهى بود كه كشتيهاى بازرگانى مصرى يا زيرى يا صقلى و حتىّ اندلسى آن را مى‌پيمودند، و اين در زمانى بود كه بيزانسى‌ها برجزاير كرت وقبرس مسلّط شده بودند.