تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام(ج1) - عبادی، احمد مختار - الصفحة ١٣٥
نيزه و شمشيرهاى دشمنان، به سپرهايى به شكلهاى گوناگون مجهّز بودند.
از آن جمله سپرهاى گرد و بزرگ و بيضى شكل را مى توان نام برد، همچنين سپرها از نظر جنسى كه از آن ساخته مى شد، با يكديگر تفاوت داشت، برخى از آهن و يا چوبى كه با پوست رنگ و روغن شده پوشيده شده بود و گاهى از پوست لمط ساخته مى شد. سپرهاى گرد و مدّور را «طوارق» مى گفتند و بلندى آنها به اندازه قد يك انسان بود و از قسمت بالا دايره اى شكل و از جانب پايين نوك تيز بود، اين نوع سپرها گاهى از ناحيه تحتانى دنباله نداشت و آنها را «جنويات» مى گفتند. «١» دريانوردان در ايام صلح شقه هاى اسكندرانى و كلوتات و دستمال هاى سوسى و حوله هاى ابريشمى مى پوشيدند. «٢» مشهور است كه ناوگان قبل از حركت، از كليّه نيازمنديهاى دريا نوردان و جنگجويان، مانند موادّ غذايى و آذوقه بارگيرى مى شد و جيره كاركنان ناوگان و آنچه از گندم به عنوان كيك براى توشه راه ناويان تهيّه مى گشت، از سيلوهاى دولتى پرداخت مىشد. «٣» همچنين كشتيها به انواع ميوه ها، سبزيجات و حبوبات مانند: انار، به، خربزه سندى، گلابى، انجير، گردو، نخود، باقلا، سير، پياز، پنير، ماهى و ديگر چيزها، براى تغذيه دريا نوردان بارگيرى مى شد. «٤» به همين ترتيب شناورهاى كوچكى كه «مركوش» نام داشت، ويژه حمل آب آشاميدنى بود كه در گذشته پيرامون آن صحبت شد. بيشتر اوقات پزشكان و قاريان و موذّن ها براى ارائه خدمات به جنگجويان در دريا،