نهضت انتظار(2) سطح(1) - آخوندی، مصطفی - الصفحة ٢٤
عصمت، علم، كمال و ... باشند كه مصداق بارز آن پيامبران و ائمه اطهار مىباشند.
حوزه خلافت انسان حوزه خلافت انسان، تنها زمين نيست؛ بلكه زمين مسكن و مقر وجود مادى و جسمانى و مبدأ حركت تكاملى او است. خليفة اللَّه در كل هستى (زمين و آسمان) جانشين خدا است. به همين رو، فرشتگان آسمانى در برابر او به سجده افتادند. «١» اگر انسان تنها جانشين خدا در زمين بود، سجده فرشتگان معنا نداشت. مقام خليفة اللهى همان شجره طوبى است كه اصل و ريشه آن ثابت و شاخه هايش در آسمان است «٢» و فرشتگان آسمان نيز از ميوه اين شجره بهره مىبرند. «٣» ملاك و ويژگىهاى خليفة اللّهى فرشتگان، كه تنها خود را شايسته خلافت الهى در زمين مىدانستند- و نه انسان را- تصورى ديگر از انسان داشتند و چون از ملاك و ويژگىهاى خليفة اللّهى اطلاع نداشتند، زبان به اعتراض گشودند. تصور آنان اين بود كه «موجود زمينى» چون مادى است بايد مركب از قواى غضبى و شهوى باشد و چون زمين محل تزاحم و كشمكش و از هر جهت محدود است، نظم و اصلاحات در معرض فساد قرار مىگيرد و چون زندگى جز به صورت نوعى و اجتماعى امكانپذير نيست، ناچار اين نوع زندگى به فساد و خونريزى مىانجامد «٤» و بنابراين، انسانى كه با زندگى توأم با فساد و تبهكارى سرو كار دارد، شايستگى جانشينى خدا را ندارد. ولى وقتى به ملاك و ويژگىهاى او پى بردند، دانستند كه مقام خليفة اللّهى تنها شايسته انسان است و فرشتگان را در آن مقام راهى نيست.
اينك به برخى از اين ملاكها و ويژگىها اشاره مىكنيم: