نهضت انتظار(2) سطح(1) - آخوندی، مصطفی - الصفحة ٦٦
٢- عدل، يعنى موزون و هر چيزى به جاى خود قرار گيرد. (وضع كل شى ء فى موضعه) قرآن كريم مىفرمايد: «بالعدل قامت السّمواتِ و الارضِ» يعنى در نظام آفرينش، هر موجودى در جايگاه خود قرار گرفته است. هم استحقاقها رعايت شده و هم تعادل برقرار شده است. به عنوان مثال، انسان سالم از لحاظ جسمانى كسى است كه تمام دستگاههاى بدن كار خود را منظم انجام دهند؛ اما به محض اينكه يك يا چند دستگاه در انجام وظيفه خود كوتاهى كنند يا در مسير تجاوز گام نهند، آثار اختلال در تمام بدن نمايان مىشود و بيمارى پديد مىآيد. «١» بنابر اين تعريف، «عدالت» با «حكمت» قرين است و كار عادلانه، مساوى با كار حكيمانه مىگردد. «٢» اميرمؤمنان (ع) مىفرمايد:
فَضَعْ كُلَّ امرٍ مُوضِعَه. «٣» بكوش تا هر كارى را در جاى خود انجام دهى.
بنابراين، لازمه عدل، برابر دانستن همه انسانها يا همه اشياء نيست و مثلًا معلم عادل كسى نيست كه همه شاگردان را، خواه كوشا باشند و خواه تنبل، به طور يكسان تشويق يا توبيخ كند. «٤» معناى ظلم: ظلم يعنى قرار دادن چيزى در غير موضعش؛ يا به نقصان يا به زياده و يا به عدول از زمان و مكانش. «٥» از اين رو، هر گونه انحراف، افراط، تفريط، تجاوز از حد و تجاوز به حقوق ديگران، بر خلاف اصل عدل مىباشد. «٦» عدل چبود؟ وضع اندر موضعش ظلم چبود؟ وضع در ناموضعش «٧»