«ما هرگز يقين نداريم كه امام (ع) براى گروهى از دوستان و شيعيانش ظاهر نمى شود، بلكه ممكن است براى آنها ظاهر شود و ممكن است براى هيچ كدام از آنها ظاهر نشود، هر يك از ما فقط از حال خود خبر دارد و حال ديگران برايش معلوم نيست.»[٢]

سيد مرتضى كتاب مستقلى پيرامون غيبت دارد به نام «المقنع فى الغيبة» سپس تكمله اى بر آن نوشته به نام: «الزيادة المكمل بها كتاب المقنع»، اين دو كتاب در يك مجلد به چاپ رسيده است.

ايشان در بخش تكمله در ضمن بحث از آثار وجودى امام (ع) مى فرمايد:

«آيا در ميان افرادى كه به امامت و وجوب اطاعت او معتقد هستند، كسى پيدا مى شود كه اگر امام (ع) بر او ظاهر شود و معجزه اى نشان دهد تا او يقين كند او امام زمان (ع) مى باشد، آنگاه بخواهد او را اصلاح كند، يا تاديب كند، و يا حد الهى را بر او جارى كند، او امتناع كند و خود را در اختيار امام (ع) قرار ندهد و تسليم فرمان او نشود؟!»[٣]

و در ادامه همين بحث مى فرمايد:

«منعى نيست از اين كه امام (ع) براى برخى از شيعيان ظاهر شود، آنها را اصلاح، ارشاد، موعظه، تاديب و يا تعليم نمايد.»[٤]

آنگاه در مورد تاثير امام (ع) در پرهيز كردن شيعيان از گناه مى نويسد:

«هنگامى كه ما او را نمى شناسيم، دايره پرهيز از گناه گسترده تر مى شود، زيرا با ديدن هر فرد ناشناسى احتمال مى دهيم كه او حجت خدا باشد و خود را به پرهيز از گناه ملزم مى دانيم، در اين رابطه ناگزير مى شويم كه با ديدن همسايگان، ميهمانان و ديگر افرادى كه بر ما وارد مى شوند و يا با ما مواجه مى شوند از گناه دورى بجوييم.»[٥]

سيدمرتضى رساله ديگرى در غيبت دارد به نام «مسئلة و جيزة فى الغيبة»، اين رساله به پيوست دهها رساله ديگر در ضمن مجموعه اى به نام «كلمات المحققين» به سال ١٣١٥ ق در تهران چاپ سنگى خورده و اخيرا در قم افست شده است.

سيد مرتضى در اين رساله نيز اين موضوع را بررسى كرده با تعبير روشنترى فرموده:

«ما جايز مى دانيم كه بسيارى از دوستان و قائلين به امامت آن حضرت به خدمتش برسند و از فيض ديدارش برخوردار باشند.»[٦]

عبارتهاى نقل شده از سيدمرتضى براى اثبات اين مطلب كه از نظر ايشان امكان ديدار حضرت در عهد غيبت منتفى نيست، كافى و روشن است.

٢- شيخ طوسى‌

«ابوجعفر محمدبن حسن طوسى»، مشهور به شيخ الطائفه، (م ٤٦٠ ق) در كتاب ارزشمند «الغيبة» مى فرمايد:

«ما هرگز يقين نداريم كه آن حضرت از همه دوستانش پوشيده است، بلكه ممكن است براى بيشتر آنها ظاهر شود، زيرا هيچ كس جز از حال خويشتن آگاه نيست، پس هر كس كه امامش بر او ظاهر شود، مشكلش برطرف شده است، و اما كسى كه امام (ع) بر او ظاهر نشود، او متوجه مى شود كه لابد در او قصور و يا تقصيرى هست كه امام (ع) بر او ظاهر نشده است، اگر چه به تقصير خودش به صورت تفصيلى آگاه نباشد.»[٧]

اين بخش از سخنان شيخ طوسى صريح است در اين كه ديدار حضرت امرى بر اساس قاعده است و كسانى كه از اين فيض مرحوم هستند بايد در اعمال خود تجديد