ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٣ - تشرفات بين نفى و اثبات
اوحدى و استماع فتوا از آن حجت پروردگار منتفى نيست.
٩- حكيم
«آية الله حاج سيد محسن حكيم» (م ١٣٩٠ ق) در كتاب ارزشمند «المستمسك العروة الوثقى» به هنگام اقامه دليل بر يك فتواى فقهى، از «حسن بن ابى طالب يوسفى آبى» تلميذ محقق حلى، نقل مى كند كه در كتاب «كشف الرموز»[١] مى نويسد:
«شخص فاضل و بزرگوارى از ما در اين مسأله قائل به حرمت بود و ادعا مى كرد كه آن را از دو لب كسى كه قولش حجت است شنيده است.»[٢]
از اين سخن استفاده مى شود كه از نظر آية الله حكيم چنين ادعايى در عصر غيبت واضح البطلان نيست و گر نه ايشان آن را به عنوان يكى از ادله باب ذكر نمى كرد.
ايشان همچنين عين عبارت آخوند خراسانى را در كتاب «حقايق الاصول» آورده و تعليقه اى بر آن نزده است.[٣]
١٠- ميلانى
«آية الله حاج سيد محمد هادى ميلانى» (م ١٣٩٥ ق) مطابق نقل تلميذش آية الله حاج شيخ رضا توحيدى- مقيم تبريز در منزل خود در كربلاى معلى خطاب به ايشان فرموده بود:
«آقا حضرت امام زمان (ع) بنا است از چشمهاى متعارف غايب باشند.»
البته نظرشان اين بود كه بايد چشمها بيش از متعارف باشد تا آن حضرت را در هر لباسى بشناسد.[٤]
١١- گلپايگانى
«آية الله حاج سيدمحمدرضا گلپايگانى» (م ١٤١٤ ق) در پاسخ اين پرسش كه:
- چه كار بايد كرد تا بتوان امام زمان (ع) را ملاقات كرد؟
چنين نوشتند:
«بطور كلى براى تشرف به حضور ايشان نمى توان راهى را كه همه كس به آن برسند ارائه داد زيرا، بسيارى از مردم از اين فيض عظيم- شناخت آن حضرت- محروم هستند، مع ذلك عمل به تكاليف شرعيه و جلب رضايت و خشنودى آن حضرت و بعض اعمال مثل چهل شب به مسجد سهله رفتن بسا موجب تشرف بعضى اشخاص كه مصلحت باشد خواهد بود.»[٥]
اينها عبارتهاى گروهى از چهره هاى ممتاز و شخصيتهاى برجسته جهان تشيع در طول يكهزار سال گذشته بود، كه همگى بر امكان شرفيابى افراد خاصى به پيشگاه آن كعبه مقصود و قبله موعود در عهد غيبت صراحت داشتند.
به خواست خداوند ديگر مسائل مربوط به اين موضوع در شماره هاى بعدى بررسى خواهد شد.
پى نوشتها:
[١]- وفات على بن محمد سمرى بنا بر مشهور روز نيمه شعبان ٣٢٩ ق است. ر. ك: بحارالانوار، ج ٥١، ص ٣٦٠؛ سفينة البحار، ج ٦، ص ٤٣١، كشف المحجة، ص ١٥٩؛ تابع المواليد، ص ١٤٤. ولى در برخى منابع نيمه شعبان ٣٢٨ ق آمده است، ر. ك: اعلام الورى، ص ٤١٧؛ منتخب الانوار المضيئه، ص ١٣٠؛ كشف الغمه، ج ٣، ص ٣٢٠.
[٢]- شيخ صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ج ٢، ص ٥١٦، چاپ جامعه مدرسين، قم.
[٣]- شيخ طوسى، كتاب الغيبة، ص ٣٩٥، المعارف الاسلاميه، قم.
[٤]- طبرسى، اعلام الورى، ص ٤١٧، چاپ دارالتعارف، بيروت.
[٥]- طبرسى، تاج المواليد، در ضمن مجموعه نفيسه، ص ١٤٤، بصيرتى، قم.
[٦]- طبرسى، احتجاج، ج ٢، ص ٤٧٨، اعلمى، بيروت.
[٧]- قطب راوندى، الخرائج و الجرائح، ج ٣، ص ١١٢٩، مؤسسه الامام المهدى، قم.
[٨]- ابن حمزه، الثاقب فى المناقب، ص ٦٠٣، انصاريان، قم.
[٩]- اربلى، كشف الغمه، ج ٣، ص ٣٢٠، دارالكتاب الاسلامى، بيروت.
[١٠]- بياضى، الصراط المستقيم، ج ٢، ص ٢٣٦، المكتبة المرتضويه، تهران.
[١١]- دكتر جاسم حسينى وفات نيلى را به سال ٧٩٠ ق نوشته است. ر. ك: تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم، ص ٢٣.
[١٢]- نيلى، منتخب الانوار المضيئة، ص ١٣٠، خيام، قم.
[١٣]- شيخ حر عاملى، اثبات الهداة، ج ٣، ص ٦٩٣، علميه، قم.
[١٤]- علامه مجلسى، بحارالانوار، ج ٥١، ص ٣٦١ و ج ٥٢، ص ١٥١، اسلاميه، تهران.
[١٥]- ميرزاى نورى، جنة الماوى، ص ١٤٥، دارالمحجة البيضاء، بيروت.
[١٦]- محدث نورى، نجم الثاقب، ص ٥٥٩، جمكران، قم.
[١٧]- فقيه احمدآبادى، مكيال المكارم، ج ٢، ص ٣٥٧، علميه، قم.
[١٨]- محدث قمى، سفينة البحار، ج ٦، ص ٤٣١، اسوه، قم.
[١٩]- شيخ على اكبر نهاوندى، العبقرى الحسان
[٢٠]- علم الهدى، تنزيه الانبياء، ص ٢٣٥، دارالاضواء، بيروت.
[٢١]- همان ماخذ، ص ٢٣٨.
[٢٢]- علم الهدى، الشافى، ج ١، ص ١٤٩، مؤسسة الصادق، تهران.
[٢٣]- علم الهدى، المقنع فى الغيبة، ص ٧٥، آل البيت، قم.
[٢٤]- همان ماخذ، ص ٧٧.
[٢٥]- همان ماخذ، ص ٧٨.
[٢٦]- علم الهدى، كلمات المحققين، ص ٥٣٣، مكتبه مفيد، قم.
[٢٧]- شيخ طوسى، كتاب الغيبة، ص ٩٩، معارف اسلاميه، قم.
[٢٨]- علامه مجلسى، بحارالانوار، ج ٥١، ص ٢١٥، اسلاميه، تهران.
[٢٩]- شيخ طوسى، تلخيص الشافى، ج ٤، ص ٢٢٢، دارلكتب الاسلاميه، قم.
[٣٠]- طبرسى، اعلام الورى، ص ٤٣٨، دارالتعارف، بيروت.
[٣١]- سيدابن طاووس، طرائف، ص ٣٥٦، نويد اسلام، قم.
[٣٢]- سيدابن طاووس، كشف المحجه، ص ٥٣، حيدريه، نجف اشرف.
[٣٣]- همان ماخذ، ص ١٥١.
[٣٤]- همان ماخذ، ص ١٥٤.
[٣٥]- علامه مجلسى، بحارالانوار، ج ٥١، ص ١٩٦، چاپ اسلاميه، تهران.
[٣٦]- همان مدرك، ج ٥١، ص ٢١٥
[٣٧]- آخوند خراسانى، كفاية الاصول، ج ٢، ص ٧٠، اسلاميه، تهران.
[٣٨]- همان ماخذ، ج ٢، ص ٧٤، چاپ آل البيت، ص ٢٩١ و چاپ جامعه مدرسين، ص ٣٣٥.
[٣٩]- ميرزاى نايينى، فوايدالاصول، جامعه مدرسين، قم.
[٤٠]- اصفهانى، نهاية الدراية، ج ٣، ص ١٨٥، چاپ آل البيت، قم.
[٤١]- كشف الرموز شرح مختصر النافع محقق حلى است كه به سال ٦٧٢ ق تاليف شده است.
[٤٢]- حكيم، المستمسك العروة الوثقى، ج ١٤، ص ٦٢، چاپ احياء التراث، بيروت.
[٤٣]- حكيم، حقايق الاصول، ج ٢، ص ١٠٠ و ١٠٤، آل البيت، قم.
[٤٤]- توحيدى، كعبه مقصود، ص ٣١، ستاد بزرگداشت نيمه شعبان، تبريز.
[٤٥]- دفاتر استفتائات، به نقل از عنايات حضرت مهدى موعود، على كريمى جهرمى، ص ١٨.