روابط انسان - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٨ - ٢ - منابع ادراك و علم ما
وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ (نحل ٧٨)
خداوند شما را از شكمهاى مادرانتان بيرون نمود درحالىكه چيزى را نميدانستيد و قرار داد براىتان گوش (قوه شنيدن) و چشمها و دلها را. بعيد نيست كه مراد از دلها مدركات كليات يا حواس باطنى باشد.
ادراكات حسى و عقلى ما هرچند كامل نيست و حتى حسيات ما محدود و نسبى ميباشد ولى بهرحال بر خلاف پندار ايدهآليستها (منكرين اعتبار ادراكات) و ماترياليستها (منكرين ادراكات عقلى مجرد) و گروهى از قدما (منكرين ادراكات حسى) همه آنها معتبر و مورد اعتماد هستند.
ادراكات ما بر دو گونه است تصورى (ادراك بى حكم) و تصديقى (ادراك با حكم) و هركدام يا ضرورى است و يا نظرى كه همهاش چهار قسم ميشود.
تصديقات نظرى از تصديقات ضرورى گرفته ميشود و تصديقات ضرورى عبارت از تصور اطراف قضيه باضافه حكم ذهن است، تصورات نظرى نيز بانتزاع ذهن (عقل، نفس) به تصورات ضرورى برميگردد و تصورات