راه ترقى ما - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٥ - ١ فرهنگ عمومى و ذهنيت عامه
١. فرهنگ عمومى و ذهنيت عامه
يكى از عوامل ترقى كشور اصلاح فرهنگ عمومى و ذهنيت عوام الناس و حتى طبقه متوسطه از تحصيلكردههاى مدارس مذهبى و ليسهها و پوهنتون (دانشگاه) است.
البته معلوم است تا ذهنيت عمومى غالب مردم اصلاح نشود ذهنيت عالى اقليت مردم كشور دردى را دوا نمىسازد، مثلا چند قطره عطر و يا گلاب، اب بدبوى يك حوض را خوشبو نخواهد نمود. درين جا بطور نمونه چند مورد از باورها و اعتقادات غلط عمومى تذكر داده ميشود تا خواننده گان تيزهوش به نظائر و امثال غلط ديگر ذهنيتهاى عوام متوجه شوند.
١- افتخار بقوميت كه جمعى به ان عادت كردهاند، در افغانستان اقوام گوناگونى مانند پشتون، هزاره، ازبك، تاجك، تركمنى، خليلى، قزلباش نورستانى و غيرهم وجود دارند كه يك امر عادى ميباشد و آنچه مايه جدائى مردم از همديگر و تضعيف وحدت ملى ميگردد. افتخار بقوميت و برتر دانستن قوم خود بر سائر اقوام است. اين پندار اولا موهوم و خلاف عقل است.
و ثانيا سبب دورى اقوام از هم ميگردد. وقتى وحدت ملى آسيب ديد مسوليتهاى مشترك از شكوفاهى باز مىماند و به پيشرفت مادى و معنوى كشور ضرر ميرسد. اين موضوع بايد مورد توجه قرار گيرد كه از نظر عقل و منطق و دين، هيچ قومى برترى ندارد و همه در انسانيت و مسلمان بودن مشتركند، و افتخار بقوميت از نادانى و پوكىمغز است و از شان يك انسان خصوصا مسلمان متدين بدور است. غربيها به نژاد اهميت زيادى ميدهند و خون يك نژاد را برتر از نژاد ديگر ميدانند كه براى توضيح آن به كتاب گوستاولبون فرانسوى (تمدن اسلام و عرب) مراجعه شود. افغانهاى مسلمان بايد قوميت خود را نه از قوميت ديگر بهتر بدانند و نه بدتر بلكه مساوى و برابر آنها بداند پشتونها دليلى براى برترى قوميت وزيى زيى خود و برترى زبان خود بر ديگران ندارند و همچنين هزارهها، ازبكها، تاجكها، خليلىها، قزلباشها، پشهيها، نورستانىها و بقيه اقوام و نه كسى به پستى اين زبانها و قوميتها دليلى آورده مىتواند، همه زبانها و قوميتها و منطقهها و نسبها محترم و برابر اند و همه با هم برادر هموطن و داراى سرنوشت مشترك. ما هر قدر