سر دلبرى، پژوهشى پيرامون راه كارهاى كسب محبوبيت - سبحانىنيا، محمد تقي - الصفحة ٩٨ - چهار ضعف يا بيمارى اخلاقى
دو. نيكوكارى پنهانى
اگر نيكى و خدمت انجام شده به صورت گمنام انجام شود، جبران لطف و احسان و قدردانى از او دشوار خواهد بود. گرچه اين قبيل نيكوكارى در نزد خداوند، مطلوبتر و پاداشش بيشتر است.
سه. كوچكانگارى احسان
يكى از عوامل عدم قدردانى از نيكوكارى، مهم به نظر نيامدن آن و يا كوچك و ناقابل شمردن آن از سوى كسى است كه از آن نيكى، بهرهمند شده است. به عبارت ديگر، اگر فردى كه نيكى و خدمت واقع شده نسبت به او بوده است، آن خدمت را كارى پيش پا افتاده تلقى كند و مهم نداند، به سادگى از كنار آن عبور مىكند و همنوع نيكوكار خود را سزاوار سپاسگزارى نخواهد دانست و به اين دليل، براى سپاسگزارى از او اقدامى نخواهد كرد.
چهار. ضعف يا بيمارى اخلاقى
عامل چهارم وقتى است كه انسانى كه به او نيكى شده، از سلامت نفس برخوردار نباشد و به غرور و تكبّر گرفتار باشد. اين انسانهاى بيمار، با اين كه در دل خود عمل واقع شده را خدمتى در حق خود مىدانند، امّا به خاطر صفت رذيله غرور و تكبّر، حاضر به سپاسگزارى و جبران آن نيستند. غرور و خودخواهىِ اين افراد باعث مىشود كه نيكى انجام شده را جزء وظايف فرد نيكوكار به شمار آورند و به اين بهانه، از قدردانى و جبران آن، شانه خالى كنند.