ره توشه نوجوانان - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٣٩ - تجارت و دادوستد

مورد نيازش به ديگران واگذار نمايد؛ دين اسلام نه تنها نيز با خريد و فروش و دادوستد مردم مخالفتى ندارد، بلكه نسبت به آن سفارش نيز نموده است تا جايى كه در پاره‌اى از روايات نسبت به مقدم داشتن آن بر ساير راه‌هاى درآمد تأكيد گرديده است به گونه‌اى كه گفته شده: نُه دهم رزق و روزى در تجارت و يك دهم باقيمانده در ساير اسباب درآمد است.[١] بديهى است تشويق اسلام بر دادوستدهايى است كه نيازمندى‌هاى جامعه را برطرف نمايد، ولى در صورتى كه كالاى مورد معامله و دادوستد براى جامعه زيانبار و خطرناك باشد يا در معامله موازين حق و عدل رعايت نگشته و اجحاف و ظلم صورت پذيرد، چنين دادوستدى مورد پذيرش اسلام نخواهد بود، بنابراين كسانى كه كسب و پيشه خود را خريد و فروش و دادوستد قرار داده‌اند يا بدين شغل متمايل هستند، بايد به اندازه نياز از مسائل معاملات و دادوستد آگاه گردند.

«اصبغ بن نباته» مى‌گويد: از حضرت على عليه السلام شنيدم كه در بالاى منبر چندين بار اين جمله را تكرار نمود:

«يا مَعْشَرَ التُّجَّار الْفِقْه ثُمَّ الْمَتْجَر»[٢]

يعنى: اى گروه بازرگانان و فروشندگان، ابتدا مسائل خود را بياموزيد و آنگاه دادوستد و تجارت نماييد.

در حديث ديگرى از امام باقر عليه السلام نقل شده است: «هنگامى كه اميرمؤمنان على عليه السلام در كوفه بود، همه روزه صبح در بازارهاى كوفه‌

[١]- همان، ص ١٠-/ ١٣

[٢]- همان، ص ٣٨١، حديث ١