« (*)» طرفداران ماتریالیسم دیالکتیک تکامل طبیعت را براساس خاصی توجیه کرده‌اند و نام آن را «قانون تکاپوی دیالکتیکی طبیعت» گذاشته‌اند. لازم است اندکی درباره تاریخچه دیالکتیک از آغاز ظهور این کلمه تا آنجا که در اصطلاحات مادیین قرن نوزدهم به کار رفته است و هم درباره اصول دیالکتیک هگلی و مارکسیستی بحث کنیم و سپس قانون تکاپوی دیالکتیکی طبیعت را از نظر توجیه تکامل بررسی نماییم.

دیالکتیک یک واژه قدیمی یونانی است. پل فولکیه در رساله دیالکتیک می‌گوید:

«کلمه دیالکتیک در اصل از کلمه‌ای یونانی مشتق شده است که دو معنی اصلی آن، «کلمه» یا «گفتار» و «دلیل» می‌باشد. این دو معنی در کلمه دیالکتیک موجود است.

پیشوند «دیا» معنی مقابله و معاوضه را می‌دهد و به این ترتیب مفهوم دیالکتیک رد و بدل ساختن کلمات و دلائل و گفتگو و مباحثه را معنی می‌دهد. وقتی کلمه دیالکتیک‌

(*) به قلم شهید استاد مرتضی مطهری. در نسخه تایپ شده این مقدمه استاد شهید نکاتی را به صورت حاشیه نگاشته‌اند. این نکات عیناً در پاورقی ذکر شده است.