معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢٢ - انرژيدرماني؛ درماني طبيعي با ظاهري فراطبيعي - حسینی راد فاطمه

انرژي‌درماني؛ درماني طبيعي با ظاهري فراطبيعي
حسینی راد فاطمه

کارشناس علوم‌تربيتي
انرژي‌درماني چيست و چگونه عمل مي‌کند؟
انرژي‌درماني را مي‌توان استفاده‌ي مفيد و مؤثر از قوانين و انرژي‌هاي طبيعي درون بدن انسان تعريف کرد. براساس اين تعريف مي‌توان گفت، در بدن ما نيروهايي وجود دارند که به ما کمک مي‌کنند تا بيماري‌هاي‌مان بهبود و دردهاي‌مان تسکين يابند؛ لذا انرژي‌درماني، چيزي به‌جز استفاده از قانون خودبهبودي(self-healthing) نيست.
اساس کار انرژي‌درماني بر جريان‌هاي الکتريکي بدن يا همان پيام‌هاي عصبي است که از مغز منشأ مي‌گيرند. اين پيام‌ها از طريق سيستم عصبي‌- که با تمامي بافت‌هاي بدن در ارتباط است- به همه‌ي اعضا و اندام‌ها رسيده و موجب تنظيم فعاليت‌هاي بدن مي‌شوند. از سوي ديگر، الکتريسيته‌ي قلب نيز توسط پلاسماي خون و از راه عروق و مويرگ‌هاي خوني به ساير قسمت‌هاي بدن منتشر مي‌شود. اين جريان، نه تنها در داخل سلول‌ها، بلکه در اطراف همه‌ي سلول‌هاي بدن انتشار مي‌يابد. به همين ترتيب، کريستال‌هاي مايع درون سلول‌هاي بدن انسان نيز به‌طور مداوم در حال توليد جريان‌هاي الکتريکي هم‌گرايي هستند که همانند ليزر، فرکانس‌هاي حاصله از آن‌ها در محدوده‌ي مشخصي قرار دارد. اين ارتعاشات ليزرمانند، قادرند علاوه بر حرکت در درون بدن، به محيط اطراف نيز منتشر شوند. از آن جايي که سلول‌هاي بدن، توسط امواج مغزي کنترل مي‌شود، هرگاه يکي از قسمت‌هاي بدن دچار آسيب مي‌شود، شبکه‌ي اعصاب محيطي (سيستم پِري‌نوريال) در آن موضع خاص، نوعي پتانسيل الکتريکي به وجود مي‌آورد که اولاً بدن را نسبت به آسيب وارده آگاه مي‌کند، ثانياً سلول‌هاي بازسازي‌کننده، مثل گلبول‌هاي سفيد خون و فيبروپلاست‌ها را به محل مورد نظر جذب مي‌کند و در نهايت، همگام با ترميم يافتن ضايعه، پتانسيل الکتريکي موضع نيز تغيير مي‌يابد.
هنگامي که جريان‌ الکتريکي از داخل يک جسم‌ هاديِ الکتريسيته عبور مي‌کند، يک ميدان مغناطيسي در اطراف آن جسم تشکيل مي‌شود، بر همين اساس، جريان‌هاي الکتريکي که داخل بدن انسان حرکت مي‌کنند نيز، داراي ميدان‌هاي بيومغناطيسي مخصوص به خود هستند که آن‌ها را احاطه کرده و با يک‌ديگر در تعامل‌اند؛ اما در شرايط بيماري، اين فرکانس‌ها دچار تغيير مي‌شوند. مجموعه‌ي تمامي ميدان‌هاي بيومغناطيسي بدن، تشکيل يک ميدان بيومغناطيسي تجمع‌يافته‌ي بزرگ را مي‌دهد که بدن انسان را احاطه مي‌کند. اين ميدان‌هاي مغناطيسي که در اطراف بدن تمام انسان‌ها وجود دارند، با يک‌ديگر در تعامل هستند، به‌طوري که ميدان مغناطيسي يک فرد، مي‌تواند از طريق «فرآيند القا» تأثيراتي را (چه از نظر ذهني و رواني و چه از نظر جسمي) روي ميدان مغناطيسي فرد ديگري بگذارد. همه‌ي ما زماني که حضور فرد ديگري را بدون ديدن او در نزديکي خودمان احساس کرده‌ايم، بر اين واقعيت صحه گذاشته‌ايم؛ اما امروزه، اين مقوله، به عنوان يک اصل علمي، پذيرفته و ثابت شده است.
هنگامي که يک درمانگر، دستان خود را به منظور «انرژي‌درماني» در مجاورت يک عضو غيرسالم قرار مي‌دهد، ميدان مغناطيسي خارج شده از دستان او‌- که به مراتب قوي‌تر از ميدان مغناطيسي حاصل از عضو بيمار است- با در بر داشتن فرکانس‌هاي طبيعي و سلامت‌بخش مورد نياز آن عضو، تأثير درماني خود را آغاز مي‌کند و نهايتاً با مکانيسم القايي، فرکانس طبيعي را به عضو بيمار بازمي‌گرداند. اين تنظيم فرکانس، به نوبه‌ي خود، بر جريان‌هاي الکتريکي سلول‌ها و سيستم عصبي عضو مربوطه و همين طور، بر فعاليت بيولوژيک آن عضو، تأثير گذاشته و به اين ترتيب، درمان صورت مي‌گيرد.
با اين حساب مي‌توان گفت که انرژي‌درماني، يک روش درماني بدون لمس است که تنها از طريق انتقال انرژي، اقدام به درمان مي‌کند و با هيچ روش درماني ديگري نيز مغايرت ندارد.
اين روش درماني و ديگر روش‌هاي طب کل‌نگر، با استفاده از محل‌ «چاکراها» و «کانال‌هاي انرژي» عمل مي‌کنند. در يک تعريف کلي، چاکراها را مي‌توان مراکز انرژي هفت‌گانه‌اي (يا بيش‌تر) دانست که در نقاط مختلف بدن استقرار يافته‌اند و توان، کارايي و حوزه‌ي حرکت و نفوذ آن‌ها به توان و آگاهي شخص برمي‌گردد. يکي از مهم‌ترين وظايف شبکه‌ي چاکراها، انتقال انرژي و نيروي حيات، به هسته‌ي تک‌تک سلول‌هاي بدن است. به علاوه، هر چاکرا، جريان و تبادل انرژي‌ ابعاد لطيف را از طريق تنزل دادن آن‌ها، تسهيل مي‌کند تا آن‌ها نيز بتوانند مورد استفاده‌ي کالبد جسماني قرار گيرند.
هفت چاکراي اصلي، به‌طور خلاصه عبارت‌اند از: چاکراي تاجي (مرکز ورود انرژي‌هاي روحاني)، چاکراي پيشاني (جاي‌گاه الهامات و دانش روح)، چاکراي گلو (مرکز مسايل مربوط با حقيقت و ابراز حقيقي روح)، چاکراي قلب (جاي‌گاه روح، راهنماي دروني ما و محل عواطف عالي‌تر براساس عشق بي‌قيد و شرط مثل دل‌سوزي، هم‌دردي و...)، چاکراي شبکه‌ي خورشيدي (مرکز پردازش حالت‌هايي که مرتبط با افکار و احساسات منفي مثل ترس، حسادت، خشم، اضطراب و... هستند)، چاکراهاي خارجي (محل مسايل مرتبط با خلاقيت و جنسيت) و چاکراي پايه يا ريشه (مرکز ارتباط ما با طبيعت و سياره‌ي زمين).
حوزه‌ي انرژي انسان چيست؟
«حوزه‌ي انرژي» (energy field) يا «ميدان حياتي» (bio field) که در اطراف بدن انسان است، در فرهنگ‌هاي مختلف به نام‌هاي متفاوتي از قبيل: پرانا (prana)، کاي (chi)، اورا (aura)، ‌هاله (کآبه) و انرژي بيوپلاسمايي يا بيوپلاسما(bio palsma) شناخته مي‌شود. حوزه‌ي انرژي هر انسان، بسته به درجه‌ي ثبات ذهني و رواني فرد، تغيير مي‌کند؛ به عبارت ديگر، ميدان انرژي، مرتبط با چرخه‌ي افکار انسان بوده و تغييرهاي آن، تابع کنترل تفکر فرد است. بدين ترتيب، افکار ما بر حوزه‌ي انرژي و آن نيز به نوبه‌ي خود، بر جسم و سلامتي ما تأثير مي‌گذارد. برخي روان‌شناسان، اين حوزه را حلقه‌ي بين جسم و روان دانسته و معتقدند که تغييرهاي اين ميدان موجب بروز علائم سايکوسوماتيک (روان‌تني) شود.

تاريخچه‌ي به‌کارگيري انرژي در درمان
تاريخچه‌ي استفاده از انرژي در درمان بيماري‌ها، بنا بر کنده‌کاري‌هاي باستاني، سنت‌ها و نوشته‌هاي قديمي (به‌ويژه در فرهنگ‌هاي شرقي) به حدود چهارهزار سال پيش برمي‌گردد. «بقراط» از «بيوفيلد» به‌عنوان نيرويي که از دستان بسياري از مردم جريان پيدا مي‌کند، نام برده است. در اواخر قرن هجده، مِسمر (Mesmer)‌- پزشک اتريشي‌- که تحت تأثير طب مغناطيسي قرار گرفته بود، با تشبيه بدن انسان به يک آهن‌رباي بزرگ، از بيوفيلد به‌عنوان مغناطيس جانوري يا انرژي هوشمند نام برد که بايستي جهت ايجاد بهبودي در بدن، کنترل يا رها شود. سابقه‌ي اين نوع روش درماني را هم‌چنين مي‌توان در روش‌هاي طب سنتي ايران، در روش‌هاي درماني که «ابوعلي‌سينا» براي بيماران خود تجويز مي‌کرده است، پي‌گيري کرد.

رابطه‌ي انرژي‌درماني و متافيزيک
ذکر اين نکته لازم است که بعضي از افراد، انرژي‌درماني را با مسايل متافيزيکي و کرامات اشتباه مي‌گيرند. درست است که يکي از خصوصيات افراد مقدس، توانايي شفادهي آن‌ها بوده است؛ اما بايد توجه داشت که در مورد انبياي الهي(ص) و ائمه‌ي معصومين(ع) موضوع شفادادن فرق مي‌کند؛ در اين موارد، چون قلب آن‌ها مظهر اسماي الهي است، قادر به شفا دادن افراد هستند. براي مثال، چون حضرت عيسي(ع) مظهر اسم «حيّ» خداوند بود، مي‌توانست مرده را زنده کند و در واقع، خداوند در اين امور، به واسطه‌ي ذات مقدس حضرت عيسي(ع) بر روح و روان شخص مرده، جلوه کرده و او را زنده ‌گردانيد، در حالي که انرژي‌درماني، تنها يک روش و تکنيک است که قابل آموزش و يادگيري بوده و هر کسي مي‌تواند با انجام تمرين‌هاي مربوطه در آن تبحر پيدا کند؛ بنابراين، نمي‌توان به انرژي‌درماني به‌عنوان يک معجزه نگاه کرد، بلکه بايد به‌عنوان يک روش درماني (مثل بسياري از روش‌هاي درماني ديگر) نگريست که نه تنها جنبه‌ي متافيزيکي و ماوراي طبيعي ندارد، بلکه کاملاً مبتني و منطبق با قوانين طبيعت است.
از طرفي، انرژي‌درماني، داراي نظريه‌ها و تکنيک‌هاي خاص خود است که با انجام آزمون و خطا قابل اثبات هستند؛ بنابراين، نبايد هر ادعايي را در اين زمينه به راحتي بپذيريم، زيرا در اين عرصه، افراد سودجوي بسياري وجود دارند که با استفاده از عدم آگاهي ديگران، اقدام به کلاه‌برداري و شيادي از آن‌ها مي‌کنند. گزارش‌هايي که درباره‌ي تخلف و ادعاهاي واهي و دروغين برخي افراد در اين زمينه وجود دارد، نشان‌دهنده‌ي اين است که مسئله‌ي انرژي‌درماني، جاي بحث و احتياط فراوان دارد.
در کل، مي‌توان کساني را که ادعاي انرژي‌درماني دارند، به دو گروه تقسيم کرد: گروه اول، کساني هستند که مي‌توانند انرژي شفابخش خود را تقويت کرده و به‌طور ارادي به فرد بيمار منتقل کنند. اين افراد، در غرب «مانيِتيزور» ناميده مي‌شوند. ويژگي بارز اين نوع انرژي‌درماني اين است که مي‌توان آن را آموزش عام داد. گروه دوم، کساني هستند که واسطه‌ي انرژي معنوي به فرد بيمار هستند. اين افراد، از طريق تزکيه‌ي نفس و سير و سلوک معنوي و روحاني به اين مقام رسيده‌اند که اين نوع از انرژي‌درماني را نمي‌توان به صورت عام آموزش داد و يافتن شخصي متبحر در اين زمينه، به مراتب دشوارتر از گروه اول است. البته مي‌توان به اين دو گروه، گروه سومي را هم اضافه کرد که شامل کساني هستند که تنها مدعي درمانگري هستند و يا بسيار کم‌تر از آنچه ادعا مي‌کنند، توانايي درمانگري دارند. موارد زيادي ديده شده است که اين افراد با اغراض ناشايستي، مانند: شهوت، کسب پول و... اين گونه ادعاها را مطرح مي‌کنند؛ لذا ورود به اين عرصه، آگاهي و احتياط بسياري را مي‌طلبد.
غالباً کساني که براي درمان بيماران از طريق انرژي‌درماني، دنبال ماديات هستند و گاه مبالغ گزافي را در قبال درمان، مطالبه مي‌کنند، جزو گروه اول و يا سوم هستند.
درمان از طريق انرژي
آشنايي با تکنيک‌هاي پيش‌رفته‌ي انرژي‌درماني، مي‌تواند به بهبود بدن در برابر بيماري‌هاي سخت کمک کند؛ اما ذکر اين نکته نيز لازم است که انرژي‌درماني، نوش‌دارويي نيست که بتواند همه‌ي بيماري‌ها را درمان کند. وقتي در مورد درمان از طريق انرژي‌درماني صحبت مي‌کنيم، ذهن‌ها بيش‌تر به سمت درمان تومورها و سرطان‌ها معطوف مي‌شود که آيا مي‌توان با اين روش درماني، بر اين نوع بيماري‌ها هم غلبه کرد يا خير؟ در پاسخ به اين سؤال بايد گفت تحقيقاتي که در اين زمينه انجام شده است، نشان مي‌دهند انرژي‌درماني، روي سلول‌هاي سرطاني بي‌تأثير نبوده است، اما با اين حال، نمي‌توان گفت که با اين روش به‌طور قطع مي‌توان انواع سرطان‌ها را درمان کرد و از بين برد.
به هر حال، هدف انرژي‌درماني، کمک کردن به بيمار، براي بهبود يافتن است و اين هدف، با روش‌هاي درماني کلاسيک، در تعارض نيست؛ اما نبايد اين حقيقت را هم فراموش کرد که انرژي‌درماني يا هر روش درماني مکمل ديگري، نمي‌تواند جاي‌گزين علم پزشکي کلاسيک شود. اما مي‌توانيم اين علم کهن و طبيعي را با علم پزشکي کلاسيک ترکيب کنيم و از مزايا و قدرت‌هاي درماني آن استفاده کنيم؛ چرا که اگر هدف، بهبودي بيمار است، لازم است که ما همه‌ي روش‌هاي مفيد و مؤثر را بياموزيم و به کار بگيريم.
يکي از قابليت‌هاي جالب در حوزه‌ي انرژي‌درماني، بحث «خوددرماني» است. بر اين اساس، ما مي‌توانيم تمام روش‌هاي انرژي‌درماني را روي خودمان هم انجام دهيم. موضوع ديگر، درمان از راه دور است؛ درمان کردن کسي که ممکن است با ما فاصله‌ي زيادي داشته باشد. اين روش، مي‌تواند به اندازه‌ي تکنيک‌هاي انرژي‌درماني از فاصله‌ي نزديک مؤثر باشد. در اين تکنيک، هر چه‌قدر افراد، تمرين بيش‌تري داشته باشند، در انرژي‌درماني از راه دور، موفق‌تر هستند؛ بنابراين، يک درمانگر ماهر، خوش‌نيّت، متعهد، خوش‌اخلاق، باتجربه و مهربان، تقريباً مي‌تواند روي بيمار خود از هر فاصله‌اي تأثير خوب و مثبتي داشته باشد.
انواع روش‌هاي انرژي‌درماني
براي بررسي و شناخت انواع مختلف انرژي‌درماني، داشتن يک شناخت کلي از انواع روش‌هاي طب کل‌نگر (مانند لمس‌درماني، گياه‌درماني، تغذيه و رژيم‌درماني، موسيقي‌درماني، رايحه‌درماني، دعادرماني، هيپنوتيزم‌درماني، هنردرماني، طب سوزني، طب آيورودا، هوميوپاتي و...) ضروري است. با توجه به گزارش سازمان بهداشت جهاني، مبني بر اين‌که در حال حاضر، بيش‌تر جمعيت دنيا به گونه‌هاي مختلفي از انواع طب کل‌نگر استفاده مي‌کنند‌- مثلاً ٨٠‌درصد جمعيت جهان، براي درمان بيماري‌هاي خود، به نوعي از گياه‌درماني استفاده مي‌کنند- و با عنايت به اين‌که انرژي‌درماني نيز، يکي از انواع طب کل‌نگر و يکي از شاخه‌هاي پنج‌گانه‌ي پزشکي مکمل و جاي‌گزين محسوب مي‌شود که مرکز ملي پزشکي مکمل و جاي‌گزين ايالات متحده نيز آن را به رسميت شناخته است، نقش و جاي‌گاه تأثيرگذار اين شيوه‌ي درماني در جهان پزشکي به خوبي روشن مي‌شود.
اين روش درماني، از سوي مرکز ملي پزشکي مکمل و جاي‌گزين ايالات متحده، به دو گونه‌ي اصلي تقسيم شده است؛ نوع اول بر پايه‌ي انرژي‌هاي واقعي و شناخته‌شده‌ي فيزيکي است و نوع دوم بر پايه‌ي انرژي‌هايي با سرچشمه‌ي ناشناخته است؛ به‌گونه‌اي که هيچ تعريف روشن سنجش‌پذير يا ابطال‌پذيري ندارند. در دسته‌ي اول (انرژي‌هاي شناخته‌شده) مغناطيس‌درماني و نوردرماني قرار مي‌گيرند که به‌طور کلي، به آن‌ها الکترومغناطيس‌درماني مي‌گويند که شامل درمان‌هاي پزشکي رايجي مي‌شوند که در آن‌ها تابش الکترومغناطيسي به کار مي‌رود. در دسته‌ي دوم (انرژي‌هاي ناشناخته)، انواع مختلفي از روش‌هاي درماني مثل reiki، qi gong، acupuncture و هم‌چنين مفاهيم ديگري مانند پرانا‌- که در پزشکي آيورودا و هوميوپاتي کاربرد دارد‌- درمان از راه دور و... قرار مي‌گيرند که هر کدام از اين روش‌ها در موارد خاصي مورد استفاده قرار مي‌گيرند.
در خاتمه، باز بايد تأکيد کرد که انرژي‌درماني، يکي از توانمندي‌هايي است که خداوند در وجود انسان قرار داده؛ به اين معنا که مرتبه‌ي ضعيفي از انرژي‌- که قدرت درمان دارد- در کالبد همه‌ي ما وجود دارد. در واقع، ميزان انرژي که هر انسان در حالت عادي مي‌تواند به کار بگيرد، مقدار کمي است؛ اما نکته در اين‌جاست که بعضي در سايه‌ي تمرکز و تمرين‌هاي روحي، توانسته‌اند مقدار بيش‌تري را از اين انرژي جذب و يا براي ديگران ارسال کنند؛ بنابراين، انرژي‌درماني، نه يک مسئله‌ي معنوي و نه يک قابليت عرفاني است، بلکه در حقيقت، يکي از ويژگي‌هاي جسمي انسان است که خداوند مانند ديگر قابليت‌ها و موهبت‌هايي که به انسان عطا فرموده است، در وجود او قرار داده و اساساً کشف و به‌کارگيري آن، ربطي به ايمان و تقواي افراد ندارد؛ هر چند ثابت شده است که افراد مؤمن و باتقوا، ميزان انرژي زيادتري دارند و حالات معنوي مانند: نماز، روزه و دعا، انسان را در حالت انرژي متراکم‌تري قرار مي‌دهد.

منابع:
١. آن ماري نيس؛ اصول انرژي‌درماني، مترجم: فرخ سيف بهزاد، تهران: اوحدي، ١٣٨١‌.
٢. اسماعيل حسومي؛ انرژي‌درماني، تهران: چاف، ١٣٨٥‌.
٣. طهمور فروزين؛ انرژي‌درماني عملي، تهران: يکان، ١٣٨٠‌.
٤. چوآ کوک سويي؛ انرژي‌درماني، مترجم: جمشيد‌ هاشمي، تهران: تجسم خلاق، ١٣٨١‌.
٥. سايت‌هاي اينترنتي:
www.wikipedia.com
www.mabna.com
www.energymedicine.ir
www.melodyeravan.com