معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣٦ - مسجد جامع - معراجی مصطفی
مسجد جامع
معراجی مصطفی
مسجد جامع قم، معروف به مسجد جمعه، یکی از بزرگترین و قدیمیترین مساجد این شهر به شمار میرود. در مورد بنیادگذاری این مسجد اختلاف نظر وجود دارد. گروهی اصل بنا را متعلق به قرن سوم، گروهی به قرن ششم و دورهی سلجوقیان و بعضی به قرن هشتم و دورهی سلطان جانی خان (آخرین ایلخان بزرگ مغولی ایران) میدانند.
اما در هر حال این مسجد در برگیرندهی مجموعهای از بناهای چند دوره و عصر است و بخشهای مختلف آن به دورههای گوناگونی تعلق دارد. تاریخ نگارش یکی از کتیبههای موجود به سال ٥٢٩ و کتیبههای دیگر در نقاط مختلف بنا ١٢٤٦ و ١٢٤٨ هجری قمری است.
اصل بنا منسوب به ابوالصدیم حسین بن علی بن آدم اشعری (قرن سوم هجری) است. این مسجد دارای مقصورهای مربوط به اوایل قرن ششم هجری قمری و قدیمیتر از سایر قسمتها و گنبدهای باستانی پرکار و ایوانی قدیمی با دو گوشواره و چهار شبستان فتحعلی شاهی و زیر زمین ناصرالدین شاهی و همچنین ایوان و صحن کشیده و سرداب و سردر ورودی (متعلق به نیمهی دوم قرن سیزدهم) است. مقرنس پوشش گچی ایوان، کاشیهای جذاب به همراه معماری قابل تحسین، مجموعهای پدید آورده که مظهر جمال و اعتدال و شاهکار پدیدآورندگان آثار باارزش تاریخی است.
این مسجد در پانزدهم دیماه سال ١٣١٠ شمسی با شمارهی ١٢٩ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.