پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٨ - بازتوليد اسلام در اسپانيا
بازتوليد اسلام در اسپانيا
مترجم: سيد محمد موسوى
هيچ گاه انسانها به مانند انگيزاسيون (تفتيش عقايد و قلع و قمع مسلمانان اسپانيا در قرون ١٥ تا ١٧ توسط كليساى كاتوليك) اسپانيا سعى نكردهاند نژادى را از روى زمين محو و نابود كنند. اكنون اين پرسش پيش مىآيد كه چرا سكوت خفه كنندهاى در مورد مردمى كه شكوه و هنر را به مدت نه قرن به ارمغان آوردهاند، همچنان ادامه دارد؟ وقتى دانشآموزان غربى كتابهاى تاريخ خود را مىگشايند و عنوان «مورها» را مطالعه مىكنند، تنها تعداد بسيار كمى از آنها متوجه مىشوند مطلبى را كه مربوط به اسلام است، مطالعه مىكنند.
امروزه مىتوان چارچوب و بدنهى معمارى موجود در اسپانيا را در كتيبهها و دست نوشتههاى سرى عربى يافت كه در طول دوران انگيزاسيون نوشته شده است: لا غالب الا الله; هيچ فاتح و غالبى جز خدا وجود ندارد.
پس از دوران انگيزاسيون، احياى جوامع اسلامى در سال ١٩٧٦ در شهر كوردوبا (Cordoba) رخ داد. پنج مرد جوان در طول دوران فعاليتهاى تبليغى شيخ عبدالغدير الصوفى مسلمان شدند. آنها براى تاسيس انجمن مسلمانان در شهر گرانادا (تلاش كردند با ابتكار شيخ عبدالغدير الصوفى، اين انجمن قطعه زمينى را در قلب شهر قديمى اسلامى آلبايسن (Albaycin) با هدف بناى يك مسجد خريدارى كرد كه اين مسجد پس از دوران انگيزاسيون، نخستين مسجدى است كه به دست مسلمانان بنا شده است. اگرچه تلاشهاى آنان براى احداث مسجد به مدت هيجده سال از سوى عموم و مخالفان دولتى با موانعى ايجاد شد، اما اخيرا طرحهاى آنان رو به پيشرفت است. آنان در حال حاضر، به مانند انجمنى محترم، در حاشيهى تاسيس يك نهاد اسلامى كامل قرار گرفتهاند. اين طرح نه تنها شامل احداث مسجد، بلكه شامل مدرسه، كالج اسلامى و مركز تبليغى و آموزشى است. صرفنظر از انگيزاسيون - كه جامعهى مسلمانان را از اسپانيا زدود - احياى اسلام از اين مكان به مكان ديگر - يعنى امريكا - صورت گرفته است. در قرن پانزدهم بردگانى از شمال و غرب آفريقا توسط كسانى كه پيروز شده بودند به امريكا برده شدند كه اين بردگان نخستين معرفى كنندگان اسلام به شمار مىآيند و مىتوان آنها را در كشورهايى چون برزيل، ونزوئلا، كلمبيا و برخى جزاير كارائيب يافت. اين بردگان مسلمان از ترس اعدام شدن، مجبور به ترك عقايد خود بودند و از همينرو آثار و نشانههاى اسلام در امريكاى لاتين محو شد. اين اثر در پايان قرن شانزدهم با آزاد كردن بردهها، جان تازهاى گرفت و جريانهاى مهاجرت از هند و پاكستان، زمينهى مساعدى را براى انجام اعمال مذهبى به وجود آورد. مستندات تاريخى نشان مىدهد كه چند سال بعد، طى سالهاى ١٨٥٠ تا ١٨٦٠ تعداد بسيار زيادى از عربهاى مسلمان پا بر خاك امريكاى لاتين گذاشتند. عمده اين مهاجران از سوريه و لبنان بودند كه ريشهى جديدى را در آرژانتين، برزيل، ونزوئلا و كلمبيا به وجود آمدند. در پاراگوئه، مهاجرانى از بنگلادش و پاكستان نيز بودهاند. فزونى مهاجرت مسلمانان به امريكاى لاتين در پنجاه سال پس از آن، رشد يافت و به كشورهاى ديگرى چون شيلى، پرو و بوليوى نيز گسترش يافت.
اين جوامع و انجمنهاى جديد، همان شيوهاى را كه مهاجران به امريكا اتخاذ كرده بودند، در پيش گرفتند. آنان در فعاليتهاى ملى مشاركت كردند و در خلال كارهايشان به بخشى از جامعه تبديل شدند و براى كشورهايى كه آنان را پذيرفته بودند، محترم و محبوب شدند.
بنابراين، جوامع مسلمانان، قدرت بيشترى پيدا كردند و در نتيجه مراكز اسلامى، مساجد و مدارسى را به وجود آوردند. اكنون همهى كشورهاى امريكاى لاتين از تمركز وسيعى از مسلمانان برخوردار هستند. اين جوامع مسلمانان، هم شامل مهاجران و هم شامل افراد بومى اين كشورها مىشود.
در حال حاضر، شمار مسلمانان كشورهاى امريكاى لاتين، به بيش از شش ميليون نفر مىرسد كه اين رقم در آرژانتين به ٧٠٠ هزار نفر و در بزريل يك ميليون و پانصد هزار نفر است. با شروع سال ٢٠٠٠، سازمان اسلامى امريكاى لاتين (IOLA) در آرژانتين فعالترين سازمان در زمينهى فعاليتهاى اسلامى به شمار رفته است. صندوق گراس (Gross) عربستان سعودى به آنها اجازه احداث يك مسجد زيبا و ظريف و سنتى را با وسعتى بزرگ مشابه يك مركز اسلامى داده است. اين سازمان (سازمان اسلامى امريكاى لاتين) با كارهايى از جمله تبليغ اسلام، همهى تلاش خود را براى اتحاد و يكپارچگى مسلمانانى كه در امريكاى لاتين زندگى مىكنند به كار برده است. ماه مارس سال گذشته، دفتر نشر فرهنگ اسلامى اين سازمان، سيزده جوان را از كشورهاى آرژانتين، شيلى، بزريل، اروگوئه، بوليوى، پاراگوئه، ونزوئلا، جزاير مارگاريتا، كورازو، گواتمالا، كاستاريكا و اكوادور به حج فرستاده است. در ماه فوريه دبير كل اتحاديه جهانى مسلمانان از مدير اين سازمان براى ايراد يك سخنرانى در سمينارى با عنوان «حقوق بشر در اسلام» در شهر رم دعوت بعمل آورد.
در اين سمينار كه در مركز فرهنگ اسلامى ايتاليا برگزار شد، مدير سازمان اسلامى امريكاى لاتين، محمد هالار، در مورد اصول و قوانين حقوق بشر در اسلام و تصوير غلطى كه از اسلام در غرب ارايه شده است، سخنرانى كرد.
با رشد نسل جديد مهاجران مسلمان در امريكاى لاتين، وابستگى آنان به نيازهاى كشورهايشان تا زمانى كه هويت اسلامى آنان تثبيت نگردد، جبران نمىشود. در پرو مسلمانان مواظب مشكلات يتيمان كشورهايشان هستند. براساس اين انديشه، اتحاديهى مسلمانان امريكاى لاتين - كه در فرنزو در كاليفرنيا قرار دارد - طرحى را براى اولين پرورشگاه اسلامى يتيمان در پرو، پيشنهاد داد تا بر بحران اخير كه ناشى از سرپرستى هزاران كودك بىخانمان است، فايق آيد. اتحاديهى مسلمانان امريكاى لاتين (LAMU) ، به منظور فعاليتهاى تبليغى در پرو و مكزيك، سرمايهى بيشترى را اختصاص داده است.
در مكزيكويستى، مركز فرهنگى اسلامى دمكزيكو، هم مسجد است و هم يك مركز تبليغى. اين مركز در زمينهى ترجمهى كتابها و متون اسلامى به زبان اسپانيايى فعاليت دارد و علاوه بر سيزده نشريهاى كه تاكنون منتشر كرده است، يك برنامهى راديويى هم دارد.
اگرچه مسلمانان امريكاى لاتين داراى تاريخ ستبرى هستند، فعاليتهاى اسلامى و موجى از رجوع لاتينىها در ايالات متحده سرگردان مانده و اين پديده در سالهاى اخير در ايالات متحده امرى رايج گشته است. با حكمفرمايى ايالات متحده بر اقليت لاتينىها، فعاليتهاى سازنده در كل به شكل نزديكى صورت مىگيرد. خبر رجوع لاتينىها به اسلام در نشريههاى معتبر امريكا چون لوس آنجلس تايمز و كريستين ساينس مونيتور و برنامههاى عمومى تلويزيون پوشش داده مىشود. در سال ١٩٩٧ شمار تخمينى مسلمانان در ايالات متحده، تقريبا پانزده هزار نفر بود كه اين برآورد از سوى شوراى مسلمانان امريكا در واشنگتن انجام گرفته بود.
يكى از بزرگترين جوامع مسلمانان لاتين بنياد (ILM) لوس آنجلس است كه كلاسهاى مختلفى را به زبان اسپانيايى برگزار مىكند. شروع اين كلاسها توسط گروهى به نام جنبش مسلمانان لاتين بود. تمركز بسيار زيادى از مسلمانان در نيويورك، نيوجرسى، شيكاگو و ميامى واقع شده است. در نيويورك گروهى از مسلمانان پورتوريكويى، يك مركز اسلامى را به نام آليانزا اسلاميكا (Alianza Islamica) افتتاح كردهاند كه از سال ١٩٩٢ تاكنون صدها لاتينى را مسلمان گردانيده است.
اين مركز شامل مسجدى كوچك است كه خطبههاى نمازجمعه به زبانهاى عربى، انگليسى و اسپانيايى در آن واحد، به گوش مىرسد. يك انجمن زنان مسلمان لاتين به نام (Piedad) كه شامل مشاوره براى زنان و انجام كارهاى تبليغى است در واشنگتن قرار دارد. همهى مسلمانان امريكاى لاتين در ايالات متحده براى دعوت، و ساير فعاليتهاى تبليغىشان، از زبان اسپانيايى استفاده مىكنند.
پارهاى از سازمانهاى اسلامى عبارتند از: انجمن مسلمانان لاتين در امريكا (واقع در نيويورك)، سازمان دعوت امريكاى لاتين در نيويورك، جامعهى مسلمانان امريكاى لاتين در واشنگتن، بنياد بيسم رابيك (Bism Rabbi K) در فلوريدا و مركز اسلامى اطلاعات و ترجمه در نيوجرسى. با افزايش موج گرايش لاتينىها به اسلام، فعاليتسازمانهاى اسلامى روز به روز رو به گسترش است و از آينده اميدوار كنندهاى برخوردار است.