آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣

كتابشناسى
سبزوارى سيد محمدباقر

## سيد حسن امين##
سيد محمدباقر عربشاهى سبزوارى (١٢٨٥ـ١٣٦٤ش) استاد فقيد و مدير گروه زبان و ادبيات عرب در دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران, فرزند ميرزا ابوطالب رئيس الذاكرين عربشاهى (وفات ١٣١٥ش, مدفون در قبرستان عمومى (دروازه نيشابور) سبزوار كه بعدها به (فلكه زند) تبديل شد), به تشويق دايى اش ميرزا حسين محدّث عربشاهى معروف به (آقاى شاه) (وفات ١٣٤٢ش مدفون در امامزاده (شعيب بن موسى) در سبزوار) به تحصيل پرداخت و پس از طى مقدمات در سبزوار, به حوزه مشهد رفت و قريب دو سال از درس ميرزا عبدالجواد اديب نيشابورى استفاده برد. سپس به تهران آمد و از درس استادان معقول و منقول به ويژه ميرزا طاهر تنكابنى استفاده كرد و همزمان با وعظ و خطابه, به تأليف مقالات در مطبوعات پرداخت و در سال هاى ٢١ـ١٣٢٠ مديريت و سردبيرى هفته نامه اى اجتماعى با نام هدايت را در تهران بر عهده گرفت. وى سپس به استخدام وزارت معارف درآمد. نخست در مؤسسه وعظ و خطابه سمت ادارى داشت و سپس به عضويت هيأت علمى دانشكده معقول و منقول درآمد و سرانجام مدير گروه ادبيات عرب آن دانشكده شد و متون مهمى را تصحيح و چاپ كرد. الف. كتاب ها
١. تلخيص البيان عن مَجازات القرآن, از سيد رضى, انتشارات دانشگاه تهران, ١٣٣٠.
٢. چهارده رساله فارسى, از ابن سينا و فخر رازى و شهاب الدين سهروردى و اثيرالدين ابهرى و ديگران, انتشارات دانشگاه تهران, ١٣٤٠.
٣. الرسالة الكمالية فى الحقايق الالهية, از امام فخر رازى, انتشارات دانشگاه تهران, ١٣٣٥.
٤. النهاية فى مجرد الفقه والفتاوى, از شيخ توسى, ترجمه فارسى از مترجمى ناشناخته, انتشارات دانشگاه تهران, ١٣٣٤ـ١٣٣٣.
٥. سرمايه سخن (در سه مجلد) با همكارى محمد ابراهيم آيتى, تهران, اداره كل اوقاف, ١٣٣٩.
٦. اسرار العبادات و حقيقة الصلوة, از قاضى سعيد قمى, ١٣٣٩.
٧. البراهين (در علم كلام), از فخر رازى, در دو مجلّد, انتشارات دانشگاه تهران, ١٣٤٢ـ١٣٤١.
٨. الحكمة والادب, انتشارات مكتبة الصدوق, ١٣٤٥.
٩. الدين و الادب: نمونه اى از ادبيات عرب, انتشارات دانشگاه تهران, ١٣٤٩.
١٠. لطائف الامثال وطرائف الاقوال, از رشيد وطواط, تهران, ١٣٥٨. ب. مقالات
از سبزوارى مقالات متعددى نيز در مجلّه هاى آستان قدس, گوهر, وحيد, كلك و… منتشر شده است:
١. ولايت عهدى حضرت رضا, نامه آستان قدس, ش٢٦ـ ٢٧, ص٥٣ ـ٥٩.
٢. شخصيت شيخ طوسى, يادنامه شيخ طوسى, تهران, ١٣٤٨, ج١, ص١٣٥ـ١٥٠.
٣. پاسخ عمر خيام از راز آفرينش, نامه آستان قدس, سال نهم (١٣٥٢), ش٤, ص٧٣ـ٩٠.
٤. معجزه قرآن, گوهر, سال اول, ش٧ (مرداد ١٣٥٢), ص٦٤٨ ـ٦٥٤.
٥. خيامى, وحيد, ش٢٤٨/ ٢٤٩. (بهمن ١٣٥٧), ٧ـ ٨, ١٣. ج. راهنمايى در پايان نامه هاى دكترى
١. مالكيت در اسلام, ١٣٣٩.
٢. لاضرر ولاضرار, ١٣٣٩.
٣. استقصاء موارد اختلاف صحابه در بعضى از فروع و پيدايش مذاهب فقهى, ١٣٤٥.
٥. شركت در حقوق اسلامى و تطبيق آن با مسائل روز, ١٣٤٧.
٥. الاسلوب اللغوى للزمشخرى فى الكشاف والاساس, ١٣٤٧.
٦. تحقيق در عقايد و آثار عبدالله بن مقفع, ١٣٤٧.
٧. ابوحيان توحيدى, انكار خاصه و سبك و اسلوب او در نويسندگى, ١٣٤٨.
٨. يحيى بن على الخطيب التبريزى, ١٣٤٩.




منابع ١. آثار شيخ محمد, مريم و سعيد نورى نشاط, گلزار مشاهير: زندگينامه درگذشتگان مشاهير ايران, ١٣٥٨ـ١٣٧٦, تهران, انجمن آثار و مفاخر فرهنگى, ١٣٧٧, ٣٧١. ٢. افشار, ايرج, لطائف الامثال وطرائف الاقوال, از رشيدالدين وطواط, تصحيح محمدباقر سبزوارى, آينده, ٥, (١٣٥٨): ٨٦٣ ـ٨٦٦. ٣. افشار, ايرج, سيد محمدباقر سبزوارى, آينده, ١٠ (١٣٦٣): ٤٠٣. ٤. امين, سيد حسن, يادى از سيد محمدباقر سبزوارى, يادنامه آيةاللّه استاد سيد علينقى امين, به كوشش احميد نيكو همت, تهران, دستان, ١٣٨٠: ٤٤١ـ٤٦٢. ٥. امين, سيد حسن, نامه هاى ناموران, كلك, ش١٠٣ـ١٠١ (دى ـ اسفند ١٣٧٧), ١٦٧ـ١٧١. ٦. امين, سيد حسن, خبرهاى فرهنگى و نيمه فرهنگى, كلك, ش١٠٦ (مرداد ـ شهريور ١٣٧٨), ١١١ـ١١٢. ٧. امين, سيد علينقى, تاريخ سبزوار, به خط مؤلف. ٨. برزين, مسعود, شناسنامه مطبوعات ايران, تهران, انتشارات بهجت, ١٣٧١. ٩. بيهقى, محمود, سبزوار: شهر دانشوران بيدار, سبزوار, دانشگاه آزاد اسلامى, ١٣٧٦: ١٦٧. ١٠. رعنا حسينى, كرامت, لطائف الامثال وطرائف الاقوال, آينده, ٦ (١٣٥٩), ص٥٦١ ـ ٥٦٨. ١١. مروجى, حسن, تذكره سخنوران بيهق, تهران, عابد, ١٣٧٩: ١٦٣. ١٢. مشار, خانبابا, مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون, تهران, مؤلف (چاپخانه رنگين), ١٣٤١ـ١٣٤٣. ١٣. مقالات و بررسى ها, نشريه علمى و پژوهشى دانشكده الهيات و معارف اسلامى, فهرست پايان نامه هاى كارشناسى ارشد و دكترى به تفكيك گروه هاى پنج گانه دانشكده الهيات, دفتر ٦٥ (تابستان ١٣٧٨), ١٩٩ـ٢٩٢. ١٤. نيكوهمت, احمد, يادنامه آيةاللّه استاد سيد علينقى امين, تهران, دستان, ١٣٨٠, ص٢٤٦ـ٢٤٧, ٤٤١ـ٤٦٣ .