آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٧

اخبار

فرهنگى

ـ همايش بزرگداشت هزارمين سال درگذشت ابوعلى مسكويه رازى
همايش بزرگداشت هزارمين سال درگذشت ابوعلى مسكويه رازى مورخ و فيلسوف بزرگ ايرانى روز پنج شنبه چهارم اسفند ٧٩ با همت پژوهشكده حوزه و دانشگاه و انجمن تاريخ پژوهان حوزه علميه قم و همكارى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره) در قم برگزار شد. در اين همايش يك روزه كه با هدف تبيين شخصيت مسكويه رازى و بررسى نقش وى در گسترش فرهنگ دينى برپا شد, صاحبنظران به بررسى انديشه هاى اين دانشمند ايرانى پرداختند. بحث در خصوص ديدگاه هاى فلسفى, اخلاقى, سياسى و تاريخى مسكويه و طرح كلياتى از آثار مشهور دانشمند ايرانى از جمله برنامه هاى همايش بود و سه تن از صاحبنظران در اين زمينه سخنرانى كردند.
دكتر فصيحى زاده اولين سخنران اين همايش بود كه بحث خود را در زمينه اخلاق و حكمت عملى در نزد مسكويه با عنوان (سعادت و شقاوت) مطرح كرد. وى گفت: اين كه نام اين شخصيت چيست, چندان اهميتى ندارد, بلكه بايد بيش تر به ابعاد شخصيت وى توجه شود تا در زمينه اخلاق, تعليم و تربيت و تاريخ درس هايى براى سياستگذارى در دوران معاصر بگيريم, ضمن آن كه شخصيت هاى بزرگ اين مرز و بوم را نيز معرفى مى كنيم.
دكتر فصيحى زاده گفت: به اعتقاد مسكويه, انسان براى رسيدن به سعادت بايد چند شرط را رعايت كند: حريص و با نشاط باشد; علوم يقينى و معارف حقيقى را تحصيل كند; داراى حيا و شرم از جهل و نواقص عقلى باشد و به ملازمت فضائل و كوشش دائمى براى ترقى در حد توان بپردازد و همه قواى خود را در اين زمينه به كار گيرد.
در ادامه اين جلسه دكتر ابوالقاسم امامى سخنانى در خصوص روند كشف نسخ و احيا و چاپ آثار مسكويه ارائه كرد. وى گفت: مسكويه داراى خصوصيات شخصيتى منحصر به فردى بوده است. او بعد از وداع با مراحل نخستين زندگى خود, به تاريخ مى پردازد, اما تاريخ مسكويه تنها تاريخ نيست. ما منابع مهم تاريخى همچون طبرى, يعقوبى, ابن خلدون و… داريم, اما آثار مسكويه را نمى توان در تاريخ خلاصه كرد. اين كه مسكويه را يكبار مورخ, يكبار فيلسوف فلسفه اخلاق يا حكمت عملى و… بدانيم درست نيست. او در همه آثار خود عملگرا و اخلاقى است و عمل و عكس العمل در همه آثار وى حتى در بخش تاريخ نيز قابل مشاهده است.
محقق, مصحح و مترجم تجارب الامم و احياكننده آثار مسكويه در ادامه سخنان خود به توضيح گوشه هايى از تلاش خود در زمينه احيا, تصحيح و چاپ و انتشار آثار مسكويه در ايران پرداخت.
دكتر امامى همچنين در خصوص مذهب مسكويه گفت: وى يك شخصيت شيعى است; اما بايد بدانيم كه شيعه بودن را چگونه بايد معنا كنيم. با توجه به اين كه تشيع در طول تاريخ معانى مختلفى داشته است, بايد با بررسى عصر آل بويه و نوشته هاى مسكويه در اين زمينه اظهارنظر كرد. به نظر بنده بهتر است بگوييم وى يك متشيع است و شيعه بودن و يا شيعه امامى بودن او را به طور قطع نمى توان پذيرفت.
سخنران بعدى جلسه حجةالاسلام مهاجرنيا بود كه به بحث پيرامون (فلسفه سياسى مسكويه) پرداخت. وى مسكويه را از مفاخر بزرگ جهان اسلام و معلم سوم ذكر كرد و نقش وى را در فرهنگ و تمدن اسلام مورد تأكيد قرار داد. مهاجرنيا گفت: مسكويه و منظومه فكرى وى به دنبال اين بود كه با خرد و عقلانيت يك نماى كلى از سياست و فلسفه سياسى به دست بدهد تا به جاى همه ظن و گمان هايى كه ناشى از پيش فرض هاى علوم ديگر است, بنشيند.
مهاجرنيا تأكيد كرد كه برخلاف برخى وى معتقد است كه شريعت اصل و اساس زيربناى فكرى مسكويه را تشكيل مى دهد, دين اصل است و حكومت و سياست فرع و ابزار هستند و دين و سياست تفكيك ناپذير و قوام ملك و پادشاهى به شريعت است.
در اين جلسه همچنين حجةالاسلام قاسم خانجانى دبير همايش توضيحاتى در خصوص چگونگى شكل گيرى و بزرگداشت اين همايش ارائه كرد.
وى گفت: از ابتدا بنا بر برگزارى يك همايش علمى, اما مختصر بود; زيرا برگزارى يك همايش همه جانبه نياز به فرصت بيش ترى داشت كه ان شاءالله با تمهيد مقدمات در آينده نزديك انجام شود. ـ جشنواره كتاب مهدويت (كتاب دهه هفتاد)
مركز پژوهش هاى اسلامى صدا و سيما, امور فرهنگى مسجد مقدس جمكران, مؤسسه موعود, مؤسسه فرهنگى انتظار نور, شبكه راديويى پيام, به يارى و همكارى يكديگر در ١٢خردادماه سال جارى, مصادف با نهم ربيع الاول, برترين هاى فرهنگ مهدويت را در دهه هفتاد معرفى كردند. اين مراكز به منظور نكوداشت پيشگامان عرصه فرهنگ مهدويت و احياى فرهنگ (انتظار) از سه تن از فرهيختگان اين عرصه قدردانى كرد كه عبارتند از:
١. آيةاللّه لطف الله صافى گلپايگانى به دليل تدوين آثارى همچون (منتخب الاثر فى الامام الثانى عشر) و مجموعه سه جلدى (امامت و مهدويت) ٢. حجت الاسلام والمسلمين مهدى فقيه ايمانى به خاطر آثارى مانند (المهدى عند اهل السّنه).
٣. حجت الاسلام والمسلمين على كورانى به خاطر موسوعه (معجم احاديث الامام المهدى).
همچنين هيأت داوران از ميان ١١٧ عنوان كتاب, شمارى از آثار را در رده هاى (پژوهشى ـ تحليلى), (اخلاقى ـ معنوى), (ترجمه), (احياى تراث), (شعر), (نمايش نامه), (قصه و رمان), (كودكان و نوجوانان) و (ناشران برگزيده) ممتاز شمرد و آن ها را شايسته تحسين و اهداى جوايز اعلام كرد.
كتاب هاى ممتاز در گروه هاى ياد شده, با رتبه هاى مختلف, بدين قرارند:
١. عصر زندگى, نوشته محمد حكيمى.
٢. امام مهدى(عج) در شعر عربى.
٣. انتظار و انسان معاصر, نوشته عزيزاللّه حيدرى.
٤. تاريخ عصر غيبت, نوشته سيد مسعود پورسيد آقايى و رضا جبارى و سيد منذر حكيم و حسن عاشورى.
٥. المهدى المنتظَر فى الفكر الاسلامى و بخش نخست (دفاع عن الكافى) نوشته سيد ثامر هاشم العميدى.
٦. جلد چهارم كتاب (شبهات و ردود), نوشته سامى البدرى.
٧. شيوه هاى يارى قائم آل محمد(عج) نوشته آيةاللّه محمدباقر فقيه ايمانى.
٨. مهر محبوب, تأليف سيد حسين حسينى.
٩. رهبرى بر فراز قرون, ترجمه مصطفى شفيعى.
١٠. مهدى از تولد تا ظهور, ترجمه حسين فريدونى.
١١. در انتظار ققنوس, ترجمه مهدى عليزاده.
١٢. عصر انتظار, سروده محمدعلى مردانى.
١٣. نواى فراق, سروده على اصغر يونسيان.
١٤. مفرد مذكر مغايب, تأليف على مؤذنى.
١٥. بانوى نور, اثر مريم بصيرى.
١٦. سرود سرخ انار و آن كه ديرتر آمد, اثر الهه بهشتى.
١٧. اولين شب بهار, نوشته محمدتقى اختيارى.
١٨. زخمى از صفين, آفتاب دوازدهم و آن سوارِ سياه پوش, به قلم مجيد ملامحمدى.
همچنين نشر آفاق, نشر موعود و انتشارات مسجد جمكران, ناشران برگزيده آثار مربوط به فرهنگ مهدويت شناخته شدند.
گفتنى است اين همايش, امسال نهم ربيع الاول, مصادف با سالروز امامت حضرت مهدى(ع) برگزار شد و اهتمام برگزاركنندگان همايش آن است كه هرساله در چنين روزى, مراسمى مشابه برگزار گردد. آينه پژوهش