حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧١ - پیشینه درایه در شیعه با بررسی کاربرد مصطلحات حدیثی در کتب اربعه

با توجه به تعریفی که شهید ثانی و برخی دیگر از «متنِ حدیث» ارائه داده‌اند[٢١٥] می‌توان فهمید که منظور شیخ طوسی از «متن» همان معنای مصطلح در درایةالحدیث است.

حدیث

§ «...رَاوِيَ هَذَا الْحَدِيثِ‌ زَيْدِيٌّ بُتْرِيٌّ مَتْرُوكُ‌ الْحَدِيثِ‌ فِيمَا يَخْتَصُّ بِهِ».[٢١٦]

«حدیث» در اصطلاح علمای درایه، کلامی است که از قول یا فعل و یا تقریر معصوم: حکایت می‌کند، [٢١٧] که برخی وصف «خلقی» یا «خلقی معصوم٧» را نیز به آن افزوده‌اند.[٢١٨] شیخ طوسی بارها از این اصطلاح در مقام نقل یا نقد روایات بهره برده است.

خبر

§ «فَأَوَّلُ مَا فِي هَذَا الْخَبَرِ أَنَّهُ مُرْسَلٌ...».[٢١٩]

§ «وَ رَوَى هَذَا الْخَبَرَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَبَّاسِ...».[٢٢٠]

شایان ذکر است، نام کامل کتاب شیخ طوسی نیز الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار است.

به اعتقاد برخی «خبر» اعم از قول یا فعل یا تقریر پیامبرn یا امام یا صحابی و یا تابعی است.[٢٢١] ولی در دانش درایه، «خبر» مترادف با «حدیث» است.[٢٢٢] شیخ در جای جای استبصار از این اصطلاح با همان بار معنایی متداول در درایه بهره برده است.

سنت

§ «...وَ كُلُّ فِعْلٍ خَالَفَ كِتَابَ اللَّهِ وَ سُنَّةَ رَسُولِهِn».[٢٢٣]

«سنت» عبارت است از: قول، فعل و یا تقریری که از پیامبرn صادر شده