است که با عینک بشربین، به قدرت الله تعالی نگاه شده است. آری، غیر خداوند متعال، محال است که بدون مادة اولیه، چیزی بسازد، ولی قدرت حقّ متعال به گونه‌ای است که اگر اراده کند چیزی موجود شود، می‌شود؛ خواه اراده‌اش به ایجاد چیزی از چیز دیگری تعلق گرفته باشد (مانند خلقت انسان از نطفه) و خواه به ایجاد «نه از چیزی» (همانند کائن اول)، و ظاهرا این از اختصاصات اوست و کسی در آن شریک نیست، حتی پیامبران الهی و امامان معصوم:؛ چنان‌چه عبدالله‌بن‌سنان از امام‌صادق٧ نقل می‌کند که فرمودند: « لَا يُكَوِّنُ‌ الشَّيْ‌ءَ لَا مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا اللَّه‌»؛[٣١٠] کسی غیر از خدا چیزی را «نه از چیزی» هستی نمی‌دهد.

نگاه سوم

یکی از مسلّمات و ضروریات مذهب حقة تشیع و حتی دیگر شرایع، این است که الله‌تعالی اولاً: فاعل مختار می‌باشد،[٣١١] و ثانیاً: همة چیزها به اراده و خواست او موجود می‌شوند.[٣١٢] البته فعلی‌بودن (از صفاتِ فعل‌بودن) یا ذاتی‌بودن این اراده را ـ که شناخت آن یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های مسئلة «حدوث و قِدَم» را رقم‌می‌زند و اندیشمندانی را نیز به چالش کشانده است ـ تنها باید در مستندات وحیانی پی‌گیری کرد. به نظر می‌رسد، بخشی از سخنان سخن‌وران معصوم: بدون هیچ معارضی گویای فعلی‌بودن ارادة الله تعالی می‌باشند. این سخنان در دو بخش قابل بررسی است:

١. سخنانی که به صراحت از فعلی و حادث‌بودن اراده حکایت دارند؛

٢. سخنانی که به صراحت، گویای تفکیک و تقدم و تأخر بین علم و ارادة حضرت‌حق می‌باشند.

بخش اول (از "نگاه" سوم) :

١. صحیحة صفوان‌بن‌یحیی از امام‌رضا٧: «فَإِرَادَةُ اللَّهِ‌ هِيَ الْفِعْلُ لَا غَيْرُ ذَلِكَ »؛ [٣١٣]

[٣١٠]. التوحید، ص٦٨.

[٣١١]. چنان‌چه قرآن می‌فرماید: ) وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتار ( (القصص، آیه ٦٨) )إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ‌ لِما يُرِيد( (هود، آیة١٠٧) و... .

[٣١٢]. چنان‌چه شیخ‌کلینی; به صورت مسند از امام‌کاظم ٧ نقل می‌کند که فرمودند: « وَ كُلُّ شَيْ‌ءٍ سِوَاهُ‌ مَخْلُوقٌ‌ وَ إِنَّمَا تُكَوَّنُ الْأَشْيَاءُ بِإِرَادَتِهِ‌ وَ مَشِيئَتِهِ»؛ (الکافی، ج١، ص١٠٦، ش٧).

[٣١٣]. الکافی، ج١، ص١٠٩.