١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٦ - داوری داوران معصوم درحدوث و قِدَم «ما سویالله»

پاسخ: اولا: در خصوص تضعیفات شیعی باید گفت که اکثرا اجتهادی و مبتنی بر غلو و متأثر از دیدگاه‌های کلامی و نقد محتوایی است که گاهی خود تضعیف‌کنندگان پی به اشتباه خود برده و تغییر موضع داده‌اند[٢٦٣].

به همین جهت در موارد متعدد، نه تنها معصوم ٧ در برابر این تضعیفات موضع‌گیری نموده است،[٢٦٤] برخی از خود رجالیین نیز مانند نجاشی[٢٦٥] و ابن غضائری[٢٦٦] که یکی دقیق‌ترین و دیگری سخت‌گیرترین دانشمند رجالی شیعه است، با نقد محتوایی با برخی از این تضعیفات مخالفت کرده‌اند[٢٦٧] حتی در مورد علی بن احمد ابوالقاسم کوفی، دو رجالیِ هم‌عصر و دو شاگرد مکتب بغداد، یعنی نجاشی و شیخ طوسی< - اگر چه در فساد مذهبش در آخر عمر متفق‌اند، اما در خصوص کتاب‌هایش - دو قضاوت جداگانه دارند؛ یکی معتقد است: «صنف کتبا کثیرة اکثرها علی الفساد»[٢٦٨] و دیگری معتقد است: «صنف کتبا کثیرة سدیدة».[٢٦٩]

بنابراین در خصوص این تضعیفاتِ اجتهادی، به نظر می‌رسد که حق با اندیشمندانی باشد که معتقدند: «اجتهاد هیچ‌کس بر دیگری حجت نیست» و این که: «هیچ الزامی نیست که اگر شخصی دیگری را تضعیف کرد، درست رفته باشد».[٢٧٠]

ثانیا: با توجه به چند قرینه، وثوق و اطمینان عرفی به صدور روایتِ مذکور، از معصوم٧ تقویت می‌شود؛ از جمله:

١. دقت، نکته‌سنجی و سخت‌گیریِ شیخ صدوق( پرورش‌یافته مکتب قمیّون) در پذیرش روایت. حتی بنا بر آن‌چه در مقدمه المحاسن (به نقل «ابن‌ادریس» در مستطرفات السرائر) [٢٧١] نقل شده، احمد بن محمد بن خالد نیز– به رغم اتهام به تساهل در گزینش


[٢٦٣]: محمد بن اورمة أبو جعفر القمى ذكره‌ القميون‌ و غمزوا عليه و رموه بالغلو، حتى دس عليه من يفتك به فوجدوه يصلى من أول الليل إلى آخره فتوقفوا عنه‌. رجال النجاشی، ش٨٩١

[٢٦٤] ر.ک: اختیار معرفة الرجال، ج٢، ص٨٢٠، ش١٠٢١

[٢٦٥] ر.ک: رجال النجاشی، ش٨٦ «عبدالله سعدی» و ش٦١٧ «ابوطالب انباری» و ش٦٦٩«علی بن محمد قاسانی» و ش٨٩١ «محمدبن اورمه»

[٢٦٦] ر.ک:رجال ابن غضايری، ش١٣٣ «محمد بن اورمه» و ش١٢ «احمدبن حسین بن سعید اهوازی»

[٢٦٧] برای آگاهی بیشتر؛ ر.ک: اختبار معرفة الرجال، ج٢، ش٩٤٨ و ش٩٥٣ و ش٩٥٤ «یونس بن عبدالرحمان»

[٢٦٨] رجال النجاشی، ش٦٩١

[٢٦٩] الفهرست للطوسی، ش٣٩٠

[٢٧٠] ر.ک: نیم‌سال‌نامه پژوهشی – اطلاع‌رسانی حدیث‌اندیشه [شماره ١٠-١١]، مقاله: گفتگو با استاد سید علی رضا حسینی (اعتبار سنجی احادیث شیعه: مبانی و زیر ساخت ها)، ص٤١و٤٢.

[٢٧١] «مستطرفات السرائر» ص٦٤٠ و ٦٤١.