مرده باشند يا دسترسى به آنان نباشد، تكليف چيست؟
ج - كفاره ترك بيتوته خود شما واجب است، و كفاره ديگران بر شما واجب نيست، و لازم نيست به آنان اعلام نمائيد، و اگر فهميدند كفاره بر خود آنان واجب است، ولى اگر أجرت عمل صحيح و عملى كه انجام شده تفاوتى دارد نسبت به تفاوت بايد رضايت حجاج تحصيل شود.
١٠ - س - علامت گذارى حدود منى در سالهاى قبل با علامت گذارى الآن كه به وسيله حكومت انجام گرفته فرق مىكند، و اين جانب كه شغلم حمله دارى است و در سالهاى قبل با حجاج در قطعه زمينى بيتوته كرده ايم كه اگر تعيين فعلى حكومت صحيح باشد، بيتوته ما در خارج از منى بوده، و اگر تعيين قبل صحيح باشد كه ما يقين به آن داريم طبق علميت قبلى و نظر پيروان اهل مكه بيتوته ما صحيح است، حال بنابر اين كه تعيين حكومت صحيح باشد، آيا تكليف ما نسبت به بيتوته سالهاى قبل چيست و در صورت وجوب كفاره، آيا ابلاغ به همه حجاج لازم است يا نه و آيا با توجه به اين كه در فرض مسأله بيتوته ترك نشده بلكه اشتباه در مصداق بوده است، نسبت به حجاج ضامن مىباشم يا نه؟
ج - اگر در محلى بيتوته كرده ايد كه يقين به منى بودن آن داشته ايد تا يقين پيدا نكنيد كه خارج منى بوده، قربانى لازم نيست، و در اين صورت ابلاغ و اعلام لازم نيست.
١١ - س - آيا كسانى كه عذر دارند از رمى در روز مىتوانند شب دوازدهم براى روز دوازدهم رمى كنند و از منى به مكه بيايند و ديگر بر نگردند به منى يا بايد صبر كنند و بعد از ظهر با مردم كوچ كنند؟
ج - مىتوانند بعد از ميت واجب، خارج شوند و لازم نيست صبر كنند.
١٢ - س - قبلا سؤال شده است كه آيا كسانى كه خوف مشقت دارند مىتوانند شب دوازده هم رمى جمره نموده به مكه رفته و ديگر به منى برنگردند، و حضرت عالى جواب فرموده ايد در صورت عذر اشكال ندارد، ولى قبل از نصف شب نبايد بيرون بروند.
با توجه به مسأله فوق اين سؤال مطرح مىشود كه آيا خدمه كاروانها نيز براى پذيرايى از اين قبيل زائرين مىتوانند به همراه آنان در شب رمى نموده و به مكه بروند و براى وقوف تا وقت شرعى روز دوازدهم ديگر به منى برنگردند؟
ج - وقوف در روز دوازدهم واجب نيست و آنچه واجب است كوچ نكردن قبل از

(٢٤٣)