اجوبه المسايل النصيريه - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٨ - نگاهى به زندگى و كارهاى خواجه طوسى

جدّيّت و كوشش در پى دانش و جستجوى معرفت بود. نگاهى گذرا به دوران زندگى او در اين باره ما را از تفصيل سخن بى‌نياز مى‌كند.

١- خاندان. پدر طوسى وجيه الدّين محمّد از فقيهان شيعه اماميّه اثنى عشرى و از محدّثان است. و به كار علمى و خدمات دينى و اجتماعى مى‌پرداخته است.

٢- ولادت. او در هنگام طلوع خورشيد، روز يك شنبه، يازدهم جمادى الأولى در سال ٥٩٧ در طوس، پا در اين جهان گذارده است. و در دامن محبت پدر و مادر مزه شيرينى زندگى و زيستن با خويشان و خانواده را چشيده است.

٣- دانش‌آموزى. در كودكى، درس قرآن مجيد و دانشهاى ادبى و فقه و حديث از پدر فرا گرفت، و مقدّمات علوم منطق و حكمت و تفكّرات عقلى را از دائى خوش نور الدّين على بن محمّد الشّيعىّ آغاز كرد، و همزمان از دانشهاى رياضى از حساب و هندسه و جبر و هيأت در نزد كمال الدّين حاسب بهره برد. و سپس به نيشابور، شهر دانش و فرهنگ در آن عصر رفت، و درس طبّ و پزشكى را از قطب الدّين مصرى كه او خود شاگرد فخر الدّين رازى بوده آموخت. و حكمت را نزد فريد الدّين داماد نيشابورى، كه او از صدر سرخسى از افضل غيلانى از ابو العبّاس لوگرى از بهمنيار، از ابن سينا گرفته بوده، به شاگردى نشست. و سپس به قصد طلب علم، به سرزمين رى و عراق رفته، در محضر كمال الدّين مصرى رياضيّات عالى خواند و نزد معين الدّين سالم فرزند بدران مصرى كتاب غنية النّزوع در دو علم اصول و فروع بياموخت، و در سال ٦١٩ اجازه روايت گرفت. و با ابن طاوس و ابن ميثم بحرانى در درس ابو السعادات اصفهانى مشاركت داشت، و علم حديث را از دايى پدرش نصير الدّين عبد اللّه، از عفيف الدّين محمّد از على قمى از شيخ الطائفه، محمّد بن حسن طوسى، و استادان ديگر تا سيّد مرتضى و شيخ مفيد سلسله حديث را پيوند داد. و هم در اين زمانها به تدريس علوم مختلف به جويندگان دانش اشتغال داشت.

٤- در ميان اسماعيليّه. در پى يورش مغولان به سرزمينهاى شرقى در حوزه‌