جهاد - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢

که ما باید آزاد باشیم که عقیده و فکر خاصی را در میان هر ملتی تبلیغ‌ کنیم ، تبلیغ نه بمعنای امروزی که پروپا کاند کردن است بلکه باین معنی‌ که بیان کنیم . چه بعنوان اینکه ما آزادیرا یک حق عمومی و انسانی بدانیم‌ و چه بعنوان اینکه توحید را یک حق عمومی انسانی بدانیم و یا بعنوان‌ اینکه هر دو را یک حق عمومی انسانی بدانیم این امر جایز است . حالا اگر مانعی برای دعوت ما پیدا شود ، ببینیم یک قدرتی آمده مانع میشود و میگوید من بشما اجازه نمی‌دهم ، شما میروید افکار این مردمرا خراب میکنید ، میدانید که غالب حکومتها فکر خراب را آن فکری میدانند که اگر پیدا بشود مردم مطیع این حکومتها دیگر نیستند ، آیا با حکومت‌ها که مانع نشر دعوت در میان ملتها هستند جایز است جنگیدن تا حدیکه اینها سقوط بکنند و مانع نشر دعوت از میان برود یا نه ؟ بله این هم جایز است این هم باز جنبه دفاع دارد اینهم جزء آن‌ جهادهائیست که ماهیت آن جهادها در واقع دفاع است .

مقیاس حقوق شخصی و حقوق عمومی

ما تا اینجا ماهیت جهاد را تشریح کردیم . فقط یک مسئله باقی ماند که‌ از نظر ما آیا توحید جزء حقوق عمومی انسانها است یا جزء حقوق فردی و یا حداکثر حقوق ملی ؟ باید ببینیم مقیاس حقوق عمومی انسانی و مقیاس حقوق‌ فردی و شخصی چیست . انسانها در بعضی مسائل با همدیگر مشترکند همه‌ انسانهای روی زمین در خیلی چیزها مثل همدیگر هستند در خیلی چیزها هم با همدیگر اختلاف دارند . اختلافها بقدری زیاد است که حتی دو فرد نمیشود پیدا کرد که از همه جهت مثل یکدیگر باشند همین جوریکه دو فرد نمیشود که‌ از نظر اندام و شکل صددرصد مثل هم باشند .