زندگی جاوید یا حیات اخروی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥

عذاب ناراحت کننده ، آتش ، بر فرعونیان احاطه کرد ، هر بامداد و شامگاه بر آن عرضه می‌شوند . آنگاه که قیامت به پا شود ( گفته می‌شود ) فرعونیان را در شدیدترین عذاب داخل نمایید . این آیه کریمه دو نوع عذاب برای فرعونیان ذکر می‌کند : یکی قبل از قیامت که از آن به " سوء العذاب " تعبیر شده است و آن این است که‌ روزی دو بار بر آتش عرضه شوند بدون آنکه وارد آن گردند ، دوم بعد از قیامت که از آن به " اشد العذاب " تعبیر شده است که فرمان می‌رسد که‌ آنها را داخل آتش نمایید . در مورد عذاب اول از بامداد و شامگاه نام‌ برده شده است برخلاف عذاب دوم . همان طور که امیرالمؤمنین علی ( علیه‌ السلام ) در توضیح و تفسیر این آیه فرموده است بدین جهت است که عذاب‌ اول مربوط است به عالم برزخ و در عالم برزخ به تبع عالم دنیا صبح و شام‌ و هفته و ماه و سال هست ، برخلاف عذاب دوم که مربوط به عالم قیامت‌ است و در آنجا صبح و شام و هفته و ماه و غیره وجود ندارد . در روایات و اخباری که از رسول اکرم ( ص ) و امیرالمؤمنین علی ( علیه‌ السلام ) و سایر ائمه اطهار ( علیهم السلام ) رسیده است درباره عالم برزخ‌ و حیات اهل ایمان و اهل معصیت در این دوره فراوان تاکید شده است . رسول خدا در جنگ بدر پس از فتح مسلمین و کشته شدن گروهی از سران‌ متکبران قریش و انداختن بدنهای آنها در یک چاه حوالی بدر ، سر به درون‌ چاه برد و به آنها رو کرده ، گفت : ما آنچه را خداوند به ما وعده داده‌ بود محقق یافتیم ، آیا شما نیز وعده‌های راست خدا را به درستی دریافتید ؟ بعضی از اصحاب گفتند : یا رسول الله !