زندگی جاوید یا حیات اخروی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١

حکیمانه خداوند نیز عبارت است از کاری که او را به سر حد کمال سوق دهد و کار عبث خدا عبارت است از کاری که او را به سوی کمال سوق ندهد ؟ نه‌ . او غنی و بی‌نیاز است ، آنچه او می‌کند فضل و جود و بخشش و اعطاء است‌ . او کاری را برای رفع نیازی از خود و برای رسیدن به کمال و سعادتی انجام‌ نمی‌دهد . کار حکیمانه خداوند عبارت است از کاری که مخلوق را به کمال‌ لایق خود برساند و نسبت دادن کار عبث به خداوند به این معنی است که‌ مخلوقی را بیافریند بدون آنکه آن مخلوق را به کمال ممکن و لایقش برساند . این است که مفهوم حکمت درباره خداوند با آنچه درباره انسان صدق می‌کند متفاوت است . حکمت در انسان عبارت است از خردمندی و گام برداشتن در مسیر کمال انسانی ، و حکمت در مورد ذات باری عبارت است از رساندن‌ مخلوقات به کمال لایقشان ، و به عبارت دیگر ، حکمت درباره خداوند عبارت است از آفرینش اشیاء بر اساس سوق دادن آنها به سوی غایات و کمال لایق آنها . از آنجا که حکمت در مورد انسان عبارت است از انجام دادن کار برای‌ رسیدن خود انسان به کمالات خویش ، هیچ ضرورتی ندارد که میان کار انسان و نتیجه‌ای که انسان از آن کار می‌خواهد بگیرد رابطه واقعی وجود داشته باشد ، یعنی ضرورتی ندارد که آن کار طبیعتا متوجه آن نتیجه باشد و آن نتیجه کمال‌ آن کار محسوب گردد . آنچه ضرورت دارد این است که نتیجه کار برای انسان‌ کمال و نفع محسوب شود ، مثلا انسان از خاک و چوب و سنگ و فلز و پوست‌ و پشم و پنبه و غیره ابزار می‌سازد و از آن نتیجه حکیمانه می‌گیرد ، مثل‌ اینکه صندلی می‌سازد یا خانه می‌سازد و یا اتومبیل