زندگی جاوید یا حیات اخروی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧

مساوات ، عدالت است ، یعنی این که به هر کسی هر اندازه استحقاق دارد به او داده شود ، اگر زیاد استحقاق دارد زیاد داده شود و اگر کم استحقاق‌ دارد کم داده شود و در این جهت تبعیضی صورت نگیرد . اما اگر مساوات را مساوات در " اعطاء " فرض کنیم که بدون رعایت استحقاقها و درجه‌ استحقاقها به همه افراد برابر یکدیگر داده شود ، این گونه مساوات بر خلاف عدالت است و ملازم با ظلم است همچنانکه مساوات در منع نیز ظلم‌ است ، یعنی اینکه همه مانند هم و بدون هیچ تبعیضی نسبت به آنچه استحقاق‌ دارند محروم و ممنوع بمانند . بنابر این عدل الهی به این معنی است که موجودات جهان هر کدام در درجه‌ای از هستی و در درجه‌ای از قابلیت فیض گیری از خداوندند . از طرف‌ خداوند نسبت به هیچ موجودی تا آن اندازه که امکان و قابلیت دارد از فیض دریغ نمی‌شود . هر موجودی هر چیزی را که ندارد به این دلیل است که‌ در مجموع شرایطی که قرار دارد امکان و قابلیت داشتن آن چیز را ندارد . اکنون می‌گوییم که اگر برخی موجودات با یک سلسله تجهیزات و امکانات‌ به وجود آیند ، ولی همواره از افاضه آن کمال لایق به آنها خودداری گردد برخلاف عدل الهی است . بلکه به مقتضای عدالت ، متناسب با استحقاقها افاضه فیض به آنها می‌شود . انسان در میان سایر موجودات ، موجودی است با سرمایه و استعداد و لیاقت و امکانات ویژه . کارهای انسان و انگیزه‌هایی که او را وادار به‌ کار و فعالیت می‌کند منحصر به آنچه در حیوان هست