تهذيب الكمال في اسماء الرجال
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
١١ ص
(٤)
١٣ ص
(٥)
١٦ ص
(٦)
١٧ ص
(٧)
١٩ ص
(٨)
٢٣ ص
(٩)
٣٣ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٣٦ ص
(١٢)
٣٧ ص
(١٣)
٣٨ ص
(١٤)
٤٠ ص
(١٥)
٤١ ص
(١٦)
٤٢ ص
(١٧)
٤٥ ص
(١٨)
٤٩ ص
(١٩)
٤٩ ص
(٢٠)
٥١ ص
(٢١)
٥٢ ص
(٢٢)
٥٢ ص
(٢٣)
٥٤ ص
(٢٤)
٥٦ ص
(٢٥)
٥٦ ص
(٢٦)
٦٠ ص
(٢٧)
٦٠ ص
(٢٨)
٦١ ص
(٢٩)
٦٢ ص
(٣٠)
٦٣ ص
(٣١)
٦٦ ص
(٣٢)
٦٩ ص
(٣٣)
٧٧ ص
(٣٤)
٨٣ ص
(٣٥)
٨٥ ص
(٣٦)
٩٠ ص
(٣٧)
٩١ ص
(٣٨)
٩٢ ص
(٣٩)
٩٦ ص
(٤٠)
٩٨ ص
(٤١)
١٠٥ ص
(٤٢)
١٠٦ ص
(٤٣)
١٠٧ ص
(٤٤)
١١٠ ص
(٤٥)
١١٢ ص
(٤٦)
١١٣ ص
(٤٧)
١١٤ ص
(٤٨)
١١٩ ص
(٤٩)
١٢٣ ص
(٥٠)
١٢٤ ص
(٥١)
١٣٠ ص
(٥٢)
١٣١ ص
(٥٣)
١٣٢ ص
(٥٤)
١٣٨ ص
(٥٥)
١٤١ ص
(٥٦)
١٤٣ ص
(٥٧)
١٥١ ص
(٥٨)
١٥٢ ص
(٥٩)
١٥٦ ص
(٦٠)
١٥٨ ص
(٦١)
١٦٢ ص
(٦٢)
١٦٣ ص
(٦٣)
١٨٢ ص
(٦٤)
١٨٤ ص
(٦٥)
١٨٤ ص
(٦٦)
١٨٧ ص
(٦٧)
١٨٨ ص
(٦٨)
١٨٩ ص
(٦٩)
١٩٣ ص
(٧٠)
١٩٤ ص
(٧١)
١٩٥ ص
(٧٢)
١٩٦ ص
(٧٣)
١٩٨ ص
(٧٤)
٢٠٤ ص
(٧٥)
٢٠٦ ص
(٧٦)
٢٠٦ ص
(٧٧)
٢٠٦ ص
(٧٨)
٢٠٧ ص
(٧٩)
٢٠٧ ص
(٨٠)
٢٠٨ ص
(٨١)
٢١٠ ص
(٨٢)
٢١٢ ص
(٨٣)
٢١٣ ص
(٨٤)
٢١٤ ص
(٨٥)
٢١٥ ص
(٨٦)
٢١٦ ص
(٨٧)
٢١٧ ص
(٨٨)
٢١٩ ص
(٨٩)
٢١٩ ص
(٩٠)
٢٢٠ ص
(٩١)
٢٢٢ ص
(٩٢)
٢٢٣ ص
(٩٣)
٢٢٤ ص
(٩٤)
٢٢٦ ص
(٩٥)
٢٢٨ ص
(٩٦)
٢٢٨ ص
(٩٧)
٢٢٩ ص
(٩٨)
٢٣٠ ص
(٩٩)
٢٣١ ص
(١٠٠)
٢٣٣ ص
(١٠١)
٢٣٦ ص
(١٠٢)
٢٣٦ ص
(١٠٣)
٢٣٨ ص
(١٠٤)
٢٣٨ ص
(١٠٥)
٢٤١ ص
(١٠٦)
٢٤١ ص
(١٠٧)
٢٤٣ ص
(١٠٨)
٢٤٥ ص
(١٠٩)
٢٤٦ ص
(١١٠)
٢٤٦ ص
(١١١)
٢٥٤ ص
(١١٢)
٢٥٥ ص
(١١٣)
٢٥٧ ص
(١١٤)
٢٥٧ ص
(١١٥)
٢٥٧ ص
(١١٦)
٢٥٨ ص
(١١٧)
٢٥٨ ص
(١١٨)
٢٥٨ ص
(١١٩)
٢٥٩ ص
(١٢٠)
٢٦٠ ص
(١٢١)
٢٦١ ص
(١٢٢)
٢٦١ ص
(١٢٣)
٢٦٤ ص
(١٢٤)
٢٧٠ ص
(١٢٥)
٢٧١ ص
(١٢٦)
٢٧٢ ص
(١٢٧)
٢٧٤ ص
(١٢٨)
٢٧٤ ص
(١٢٩)
٢٧٦ ص
(١٣٠)
٢٧٧ ص
(١٣١)
٢٨٦ ص
(١٣٢)
٢٩٦ ص
(١٣٣)
٢٩٦ ص
(١٣٤)
٢٩٩ ص
(١٣٥)
٣٠١ ص
(١٣٦)
٣٠١ ص
(١٣٧)
٣٠٤ ص
(١٣٨)
٣٠٨ ص
(١٣٩)
٣١١ ص
(١٤٠)
٣١٣ ص
(١٤١)
٣١٣ ص
(١٤٢)
٣١٥ ص
(١٤٣)
٣١٥ ص
(١٤٤)
٣١٥ ص
(١٤٥)
٣١٧ ص
(١٤٦)
٣١٧ ص
(١٤٧)
٣١٨ ص
(١٤٨)
٣٢٠ ص
(١٤٩)
٣٢٠ ص
(١٥٠)
٣٢١ ص
(١٥١)
٣٢٣ ص
(١٥٢)
٣٢٥ ص
(١٥٣)
٣٢٦ ص
(١٥٤)
٣٢٧ ص
(١٥٥)
٣٢٨ ص
(١٥٦)
٣٢٨ ص
(١٥٧)
٣٢٩ ص
(١٥٨)
٣٣٠ ص
(١٥٩)
٣٣٢ ص
(١٦٠)
٣٣٣ ص
(١٦١)
٣٣٣ ص
(١٦٢)
٣٣٤ ص
(١٦٣)
٣٣٧ ص
(١٦٤)
٣٤٠ ص
(١٦٥)
٣٤٠ ص
(١٦٦)
٣٤١ ص
(١٦٧)
٣٤٢ ص
(١٦٨)
٣٤٣ ص
(١٦٩)
٣٤٣ ص
(١٧٠)
٣٤٥ ص
(١٧١)
٣٤٦ ص
(١٧٢)
٣٤٩ ص
(١٧٣)
٣٥٣ ص
(١٧٤)
٣٧٨ ص
(١٧٥)
٣٨٠ ص
(١٧٦)
٣٨٢ ص
(١٧٧)
٣٨٢ ص
(١٧٨)
٣٨٤ ص
(١٧٩)
٣٨٤ ص
(١٨٠)
٣٨٥ ص
(١٨١)
٣٨٦ ص
(١٨٢)
٣٨٧ ص
(١٨٣)
٣٨٧ ص
(١٨٤)
٣٨٨ ص
(١٨٥)
٣٨٨ ص
(١٨٦)
٣٨٩ ص
(١٨٧)
٣٩٠ ص
(١٨٨)
٣٩٢ ص
(١٨٩)
٣٩٤ ص
(١٩٠)
٣٩٤ ص
(١٩١)
٣٩٥ ص
(١٩٢)
٣٩٦ ص
(١٩٣)
٣٩٨ ص
(١٩٤)
٣٩٨ ص
(١٩٥)
٣٩٩ ص
(١٩٦)
٤٠٠ ص
(١٩٧)
٤٠٠ ص
(١٩٨)
٤٠٠ ص
(١٩٩)
٤٠٠ ص
(٢٠٠)
٤٠١ ص
(٢٠١)
٤٠٢ ص
(٢٠٢)
٤٠٣ ص
(٢٠٣)
٤٠٤ ص
(٢٠٤)
٤٠٦ ص
(٢٠٥)
٤٠٧ ص
(٢٠٦)
٤٤٠ ص
(٢٠٧)
٤٤٢ ص
(٢٠٨)
٤٤٢ ص
(٢٠٩)
٤٤٢ ص
(٢١٠)
٤٤٣ ص
(٢١١)
٤٤٧ ص
(٢١٢)
٤٥١ ص
(٢١٣)
٤٥١ ص
(٢١٤)
٤٥٣ ص
(٢١٥)
٤٥٣ ص
(٢١٦)
٤٥٥ ص
(٢١٧)
٤٥٦ ص
(٢١٨)
٤٥٦ ص
(٢١٩)
٤٥٧ ص
(٢٢٠)
٤٦٤ ص
(٢٢١)
٤٦٤ ص
(٢٢٢)
٤٦٧ ص
(٢٢٣)
٤٦٧ ص
(٢٢٤)
٤٦٨ ص
(٢٢٥)
٤٦٨ ص
(٢٢٦)
٤٧٠ ص
(٢٢٧)
٤٧٢ ص
(٢٢٨)
٤٧٣ ص
(٢٢٩)
٤٧٤ ص
(٢٣٠)
٤٧٨ ص
(٢٣١)
٤٧٩ ص
(٢٣٢)
٤٨٢ ص
(٢٣٣)
٤٨٤ ص
(٢٣٤)
٤٨٨ ص
(٢٣٥)
٤٨٩ ص
(٢٣٦)
٤٨٩ ص
(٢٣٧)
٤٩٢ ص
(٢٣٨)
٤٩٤ ص
(٢٣٩)
٤٩٤ ص
(٢٤٠)
٤٩٧ ص
(٢٤١)
٤٩٨ ص
(٢٤٢)
٤٩٩ ص
(٢٤٣)
٥٠١ ص
(٢٤٤)
٥٠٢ ص
(٢٤٥)
٥٠٢ ص
(٢٤٦)
٥٠٣ ص
(٢٤٧)
٥٠٤ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
تهذيب الكمال في اسماء الرجال - المزي، جمال الدين - الصفحة ٣٢٥
(٥٤٩) - م صد: أفلح مولى أبي أَيُّوب الأَنْصارِيّ المدني، كنيته أَبُو عبد الرحمن ويُقال: أبويحيى ويُقال: أَبُو كثير [١] ، من سبي عين التمر الذين سباهم خَالِد بْن الوليد.
رَوَى عَن: مولاه أبي أيوب خالد بْن زيد الأَنْصارِيّ (م) وكَانَ يكون معه فِي مغازيه، وزيد بْن ثابت، وأبي سَعِيد سعد بْن مالك الأَنْصارِيّ الجدري (صد) ، وعبد اللَّه بْن سلام، وعثمان بْن عفان، وعُمَر بْن الخطاب [٢] .
رَوَى عَنه: أَبُو الوليد عَبد اللَّهِ بن الحارث البَصْرِيّ (م) نسيب مُحَمَّد بْن سيرين، ومحمد بْن سيرين، وواقد بْن عَمْرو بْن سعد بْن معاذ الأَنْصارِيّ، وأبو بكر بْن مُحَمَّد بْن عَمْرو بْن حزم، وأبو سفيان
= تعقبه الإمام الذهبي، فقال: ابن حبان ربما قصب الثقة حتى كأنه لا يدري ما يخرج من رأسه، ثم إنه بين مستنده فساق حديث عيسى بن يونس ... ". وَقَال الذهبي: بل حديث أفلح صحيح غريب، وهذا شاهد لمعناه (يعني حديث سهيل، عَن أبيه) (الميزان: ١ / ٢٧٤ - ٢٧٥) .
وَقَال الذهبي في الديوان: صدوق أفحش ابن حبان القول فيه" (الورقة: ١٨) ، ولذلك أورده في كتابه"من تكلم فيه وهو موثق، الورقة: ٦"، وَقَال أيضا: صدوق بالغ ابن حبان في الحط عليه.
والحديث الذي قال فيه ابن حبان: إنه باطل رواه الإمام مسلم في كتاب الجنة (٢٨٥٧) عَن أبي قدامة عُبَيد اللَّه بن سَعِيد، وأبي بكر بن نافع، وعبد بن حميد ثلاثتهم عن عامر العقدي، ورواه أيضا (٢٨٥٧) عن محمد بن عَبد الله بن نمير، عن زيد بن الحباب - كلاهما عن أفلح بن سَعِيد، عن عَبد الله بن رافع. وكذلك أخرج مسلم الحديث الآخر فرواه عن زهير بن حرب، عن جرير، عن سهيل، عَن أبيه، عَن أبي هُرَيْرة في الباب نفسه.
فاين مستند ابن حبان؟ هذا مستند مردود. وقد ذهل ابن الجوزي فأورد الحديث من الوجهين في الموضوعات وهو من أقبح ما وقع له في كتابه.
والطريف أن الحافظ ابن حبان ناقض نفسه وذكر الرجال في ثقاته (١ / الورقة: ٣٩) ، فتأمل كلام إمام المجرحين والمعدلين الذهبي فيه وإن كان شديدا.
[١] هكذا كناه ابن سعد (٥ / ٦٢) ، والبخاري عن يزيد بن هارون (تاريخه الكبير: ١ / ٢ / ٥٢) ، وابن أَبي حاتم عَن أبيه (١ / ١ / ٣٢٣) ، وَقَال ابن سعد بعد ذلك: وقد سمعت من يذكر ان أفلح يكنى أبا عبد الرحمن.
[٢] وأبي اليسر كعب بن عَمْرو بن عباد (انظر المعرفة ليعقوب: ١ / ٣١٩) .